1

هشدار نسبت به گرسنگی پنهان در کشور/ کمبود کلسیم، ویتامین A و B2 در اقشار مختلف

رییس موسسه علوم و صنایع غذایی، اصلی‌ترین منشأ پدیده “گرسنگی پنهان” در کشور را سبد غذایی نامناسب خانوار در جامعه عنوان کرد و گفت: بررسی‌ها نشان می‌دهد تقریبا تمام دهک‌های درآمدی جامعه از کمبود کلسیم رنج می‌برند که دلیل عمده آن مصرف کم شیر و لبنیات در جامعه در مقایسه با استانداردها است؛ چرا که سرانه مصرف شیر در ایران حدود ۷۰ لیتر و در کشورهای توسعه یافته بالغ بر ۳۰۰ تا ۳۵۰ لیتر است.

به گزارش پایگاه خبری صنعت غذا و کشاورزی(اگروفودنیوز)، به نقل از ایسنا، غذا؛ خوراک یا طعامی‌ است که در جوامع متفاوت به صورت خام و دست‌ نخورده، تغییر یافته یا نیمه تغییر یافته برای مصرف آماده می‌شود که می‌تواند منشا حیوانی و یا گیاهی داشته باشد و بر اساس شواهد تاریخی ایران نخستین کشور جهان است که انسان اولیه در آن به کشاورزی و پرورش دام پرداخته‌است.

تا اوایل سده ۱۹ مفهوم غذاخوردن فقط پرکردن شکم بود و احساس گرسنگی بشر را وادار می‌کرد تا آنچه را در دسترس خود می‌دید بدون توجه به کمیت و کیفیت آن مصرف کند. رشد شهرنشینی باعث ایجاد تغییرات زیادی در تغذیه بشر شده ‌است ولی در سال‌های اخیر علی رغم رشد و توسعه فناوری در دنیا، شاهدیم که همچنان ۷۶۸ میلیون نفر در دنیا در سال ۲۰۲۰ گرسنه مزمن بودند.

از سوی دیگر بر اساس آمار رسمی منتشر شده از سوی وزارت جهاد کشاورزی در ۲۰ سال منتهی به سال ۱۳۹۷ شاهد روند نسبتا با ثبات و صعودی در تولید محصولات کشاورزی در کشور بوده‌ایم به گونه‌ای که تولیدات محصولات کشاورزی از ۶۵٫۲ میلیون تن در سال ۱۳۷۹ به ۱۱۷٫۸ میلیون تن در سال ۱۳۹۷ رسیده است (رشد متوسط سالانه ۳٫۳۴).

در سال‌های اخیر  (به ویژه دو سال اخیر) شرایط اقلیمی و آب و هوایی کشور و وضعیت بارش‌های آسمانی به گونه‌ای بوده است که باعث نوسانات قابل توجهی در تولید محصولات کشاورزی شده که این امر نیز باعث ایجاد تلاطم در قیمت این محصولات در بازار شده و آثار منفی در سفره مردم به دنبال داشته است.

از سوی دیگر بخش قابل توجهی از مواد اولیه در کارخانجات صنایع غذایی، محصولات کشاورزی هستند. برهمین اساس این تلاطمات و عدم توازن در تولید محصولات کشاورزی آسیب‌های جدی به صنایع غذایی وارد کرده و به نوعی می‌توان گفت اثر این بی ثباتی‌ ها در تولیدات این کارخانجات کاملا مشهود است.

این امر باعث شده که بنا بر گفته رییس موسسه علوم و صنایع غذایی، پدیده گرسنگی پنهان شکل بگیرد.

چگونگی شکل گیری گرسنگی پنهان

دکتر قدیر رجب زاده، رییس موسسه علوم و صنایع غذایی با اشاره به پدیده گرسنگی پنهان، توضیح داد:  به طور کلی سلول‌های بدن برای رشد، اعمال حیاتی و ترمیم بافت‌ها نیاز به مواد مغذی دارند که شامل درشت مغذی‌هایی چون “کربوهیدرات‌ها”، “چربی‌”، “پروتئین” و “ریزمغذی‌هایی” همچون انواع ویتامین‌ها و املاح معدنی است. نیاز به این مواد مغذی در افراد مختلف با توجه به سن، جنس و جثه متفاوت است،

وی ادامه داد: اما شرایط اقلیمی و برخی عادات غذایی ممکن است گروهی از جمعیت یک منطقه را به کمبود مواد مغذی و عوارض ناشی از آن دچار و شیوع آن نیز مشکلاتی در زندگی روزمره افراد جامعه ایجاد کند. در واقع در پدیده گرسنگی پنهان فرد از نظر فیزیکی احساس سیری می‌کند اما نیازهای ضروری سلول‌های بدن وی تأمین نشده است.

رجب‌زاده اصلی‌ترین دلیل گرسنگی پنهان در یک جامعه را عادات غذایی و سبد غذایی نامناسب دانست و خاطر نشان کرد: امروزه با توجه به شرایط موجود شاهد آن هستیم که جامعه به سمت مصرف آن دسته از مواد غذایی حرکت کرده است که اگر چه انرژی و پروتئین مورد نیاز بدن را تأمین می‌کند اما به لحاظ تأمین ریز مغذی‌های مورد نیاز بدن، ارزش غذایی کمی دارند. از جمله این دسته از مواد غذایی می‌توان به “فست فودها”، “مواد قندی” و … اشاره کرد که سهم قابل ملاحظه‌ای در سبد غذایی خانوار پیدا کرده‌اند. از این رو است که تقریبا ۵۰ درصد ایرانی‌ها اضافه وزن دارند.

وی منشأ گرسنگی پنهان را سبد غذایی نامناسب خانوار در جامعه عنوان کرد و یادآور شد: در این رابطه می‌توان اشاره کرد به مصرف سرانه شیر در ایران که مصرف سالانه آن حدود ۷۰ لیتر است در حالی که این رقم در کشورهای توسعه یافته بالغ بر ۳۰۰ تا ۳۵۰ لیتر می‌شود؛ همچنین می‌توان به مصرف کم ماهی و آبزیان اشاره کرد که مصرف سرانه آن در ایران سالانه کمتر از ۸ کیلوگرم و در کشورهای توسعه یافته و اروپایی بیش از ۲۲ کیلوگرم در سال است.

رییس موسسه علوم و صنایع غذایی با تاکید بر اینکه متوسط مصرف سرانه قند و شکر تقریبا در تمام دهک‌های درآمدی و روغن نباتی در دهک‌های بالاتر در جامعه بیشتر از حد استانداردها است، اضافه کرد: همه اینها باعث شده است بخش قابل توجهی از جامعه شرایط مناسبی در رابطه با رژیم غذایی نداشته باشند.

نگرانی‌ها درباره گرسنگی پنهان

وی با تاکید بر اینکه عوارض گرسنگی پنهان در بلند مدت بسیار بیشتر و خطرناک‌تر از آثار آن در کوتاه مدت است، ادامه داد: از جمله آثار وجود این مشکل در جامعه و استمرار آن می‌توان به ابتلا به بیماری‌ها به دلیل ضعف دستگاه ایمنی بدن، ناتوانی جسمی، کوتاه قدی، چاقی یا لاغری مفرط، کاهش بهره هوشی و کاهش قدرت یادگیری و افت تحصیلی در کودکان و نوجوانان، تغییرات رفتاری به ‌صورت بی‌حوصلگی، بی ‌تفاوتی و انزوا طلبی و در نهایت افزایش مرگ و میر و کاهش امید به زندگی در جامعه اشاره کرد.

رجب‌زاده عادات غذایی و سبک زندگی نامناسب در جامعه از یک سو و شرایط نابسامان اقتصادی خانوار (به ویژه در دهک‌های پایین درآمدی) را از سوی دیگر از جمله عواملی دانست که بر بروز این مشکل در جامعه دامن زده‌ است.

وی گفت: بنا براین برنامه‌هایی که برای حل این مسأله ارایه می‌شود بایستی بر پایه همین دو عامل طراحی شوند و در رابطه با اصلاح عادات غذایی راهکارهای زیر باید در دستور کار رسانه‌ها، مسئولین ذی ربط و اعضای جامعه قرار داشته باشد:

-بیان عمومی مسأله و تبیین آثار زیان‌بار آن و همچنین ضرورت توجه به موضوع در سطح خانوار و معرفی عادات غلط غذایی که باعث بروز این پدیده در جامعه شده است،

-معرفی سبد غذایی مطلوب پیشنهادی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و ترغیب جامعه به رعایت چارچوب‌های آن،

-توسعه محصولات و فرمولاسیون‌های جدید و توسعه پژوهش‌ها در زمینه تولید غذاهای فراسودمند و تبلیغات لازم برای معرفی این محصولات به آحاد جامعه.

وی با بیان اینکه اصلاح شرایط اقتصادی خانوارها از دیگر اقداماتی است که بایستی به فوریت در مورد آن اقدام شود، افزود: استمرار شرایط کنونی می‌تواند به شدت سلامت جامعه را در بلند مدت تحت الشعاع قرار دهد به گونه‌ای که بر اساس اعلام مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۸ حدود ۲۵ درصد از درآمد خانوار هزینه تهیه مواد غذایی شده است. متاسفانه در دو سال گذشته این نسبت روند صعودی پیدا کرده است و بایستی به سرعت در رابطه با کاهشی کردن روند آن اقدام شود.

به گفته وی در کشور های توسعه یافته این نسبت بین ۹ تا ۱۴ درصد است.

چالش های کشور در زمینه ایجاد وضعیت امنیت غذایی

رییس موسسه علوم و صنایع غذایی اضافه کرد: ارتقای شاخص‌های امنیت غذایی در کشور را در سه بعد اصلی بایستی مورد پیگیری قرار داد. ُبعد اول افزایش توان اقتصادی خانوار برای تأمین نیازهای غذایی خود است. طبیعتاً بزرگترین چالش در این رابطه افزایش قیمت مواد غذایی در سال‌های اخیر و کاهش توان خانوار برای خرید نیازهای غذایی است که در این رابطه بایستی کنترل قیمت مواد غذایی مصرفی و تقویت اقتصاد خانوار در اولویت نخست دست اندرکاران و مسئولین کشور قرار گیرد.

وی بُعد دوم را ناظر بر “تقویت تولید محصولات کشاورزی و مواد غذایی داخلی” دانست و اظهار کرد: در این زمینه دو چالش اصلی وجود دارد که چالش اول مسأله کمبود آب است که باعث شده کشت برخی از محصولات کشاورزی در بعضی از مناطق به شدت با مشکل مواجه شود. این موضوع باعث شده از یک سو تولید این محصولات پایین بیاید و از سوی دیگر با توجه به آنکه بخش قابل توجهی از مواد اولیه صنایع غذایی محصولات کشاورزی است، در تأمین مواد اولیه کارخانجات صنایع غذایی با مشکل اساسی مواجه شویم.

رجب‌زاده با تاکید بر اینکه بر این اساس عملاً همین چالش آب نیز به بالارفتن بهای تمام شده محصولات کشاورزی و محصولات صنایع غذایی دامن زده است، خاطر نشان کرد: چالش دوم در این رابطه شرایط ملتهب اقتصادی و نوسانات شدید نرخ ارز در سال‌های اخیر است که مشکلات قابل توجهی در مدیریت کارخانجات تولید و فرآوری مواد غذایی ایجاد کرده است.

وی بُعد سوم امنیت غذایی را سبد غذایی نامناسب و عادات غذایی نامطلوب در بخش قابل توجهی از جامعه عنوان کرد که باعث گرسنگی پنهان در بخش قابل ملاحظه‌ای از جامعه شده است و یادآور شد: بررسی‌های علمی و تخصصی نشان می‌دهد گرسنگی پنهان صرفا مختص دهک‌های پایین درآمدی جامعه نیست بلکه کمبود برخی ریزمغذی‌ها و همچنین عادات غذایی نامناسب سلامت بخش قابل توجهی از دهک‌های بالای درآمدی را نیز تهدید می‌کند به گونه‌ای که بررسی وضعیت ریزمغذی‌ها در کشور نشان می‌دهد تقریبا تمام دهک‌های درآمدی جامعه از کمبود کلسیم رنج می‌برند که دلیل عمده آن مصرف کم شیر و لبنیات در جامعه در مقایسه با استانداردها است. 

این محقق حوزه صنایع غذایی اضافه کرد: از سوی دیگر تنها si دهک بالای جامعه به اندازه کافی و استاندارد آهن جذب می‌کنند. در دهک‌های اول تا پنجم جامعه غیر از کمبود آهن و کلسیم کمبود ویتامین A و ویتامین B2 نیز قابل ملاحظه است. 

سرویس خبری: تغذیه و سلامت

منبع: ایسنا




بسته تخصصی بهره‌وری صنایع غذایی در مؤسسه صنایع غذایی ارائه می‌شود

رئیس مؤسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی گفت: همزمان با ۱۶ اکتبر (۲۴ مهر ماه) «روز جهانی غذا» و «هفته غذا در کشور»، بسته تخصصی بهره‌وری صنایع غذایی در مؤسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی ارائه می‌شود.

به گزارش پایگاه خبری صنعت غذا و کشاورزی(اگروفودنیوز)، به نقل از روابط عمومی مؤسسه علوم و صنایع غذایی؛ دکتر قدیر رجب زاده گفت: خدمات ارائه شده در این بسته تخصصی شامل آزمایشگاهی، فنی و تخصصی، واگذاری دانش فنی، مشاوره، تحقیق و توسعه، ثبت اختراع و حفاظت از مالکیت معنوی و آموزش‌های تخصصی پرسنل و نیروی انسانی شاغل در صنایع غذایی است.

وی شعار سازمان جهانی فائو در روز جهانی غذا در سال ۲۰۲۱  را ” اقدامات ما آینده ما را می سازد: تولید بهتر، تغذیه بهتر، محیط زیست و زندگی بهتر” عنوان کرد و یادآور شد: این مؤسسه با توجه به رسالت های ملی و فرا ملی خود در این عرصه ضمن حمایت های همه جانبه از صنایع غذایی فعال در کشور، تمام تلاش خود را برای انجام پژوهش های کاربردی و فناورانه با تاکید بر ارتقای ارزش افزوده، امنیت و ایمنی محصولات غذایی، ارائه خدمات علمی – تخصصی به مراکز صنعتی و ایفای نقش مؤثر در سیاست های ملی انجام داده است.

به نقل از روابط عمومی مؤسسه علوم و صنایع غذایی، رجب زاده از ارائه بسته تخصصی بهره وری صنایع غذایی در هفته غذا به عنوان یکی از اقدامات این مؤسسه برای ترویج پژوهش و نوآوری در صنعت غذای کشور نام برد و گفت: صاحبان صنایع، دانشجویان و متخصصان صنایع غذایی می توانند جهت کسب اطلاعات بیشتر در بازه زمانی ۲۴ تا ۳۰ مهر ماه ۱۴۰۰ با دفتر کارآفرینی و ارتباط با جامعه مؤسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی و شماره‌های ۳۵۴۲۵۴۰۹-۰۵۱ و ۳۵۴۲۵۳۶۴-۰۵۱ تماس بگیرند.

سرویس خبری: صنعت غذا

منبع: مؤسسه علوم و صنایع غذایی




تلاش محققان برای جایگزینی مواد اولیه وارداتی با منابع بومی در صنایع غذایی

رئیس مؤسسه علوم و صنایع غذایی تشکیل کارگروه پشتیبانی از تولیدات در صنایع غذایی در این موسسه را با هدف اجرای شعار سال ۱۴۰۰ دانست و گفت: در این راستا طرح‌هایی چون جایگزینی مواد اولیه وارداتی با منابع و فناوری‌های بومی و کمک به شرکت‌های دانش بنیان جهت ورود سریع‌تر و مولد در عرصه تولید را در دستور کار قرار داده‌ایم.

به گزارش پایگاه خبری صنعت غذا و کشاورزی (اگروفودنیوز)، به نقل از روابط عمومی مؤسسه علوم و صنایع غذایی، دکتر قدیر رجب زاده با بیان این مطلب افزود: این مؤسسه به عنوان تنها مرجع تخصصی صنعت غذای کشور از ابتدای تاسیس تاکنون تمامی توان خود را جهت پاسخ به نیازها و رفع مشکلات فنی و دانشی اختصاص داده و با ارائه طرح های فناورانه و کاربردی نقش قابل توجهی در جهش تولید و حمایت از صنعت غذای کشور داشته است.

وی ادامه داد: مؤسسه علوم و صنایع غذایی در راستای اجرای سیاست‌های تعاملی در محورهایی از جمله انجام طرح‌های پژوهشی و فناورانه تقاضا محور برای پاسخگویی به نیازهای صنعت و رفع چالش‌های موجود، طراحی محصول جدید، طراحی یا اصلاح فرایندهای تولید، استفاده از منابع و ظرفیت‌های داخلی برای تامین مواد اولیه مورد نیاز صنعت غذا، ارائه خدمات آزمایشگاهی به واحدهای صنعتی و همکاری و ارائه خدمات مشاوره ای به واحدهای تحقیق و توسعه واحدهای صنعتی فعالیت دارد.

رئیس مؤسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی با تاکید بر اینکه این مؤسسه همواره تلاش کرده تا به عنوان یک مؤسسه ملی در چارچوب وظایف و اختیارات در زمینه پشتیبانی از تولید گام بردارد، اضافه کرد: کارکنان واحدهای صنعت غذا به طور متوسط و در مقایسه با کارکنان سایر صنایع از سطح تحصیلی کمتری برخوردارند و از این رو برگزاری دوره ها و کارگاه های آموزشی کاربردی از جمله اقدامات اثرگذار این مؤسسه برای ارتقای بهره وری در صنعت غذا به شمار می رود.

به نقل از روابط عمومی مؤسسه علوم و صنایع غذایی، رجب زاده اظهار کرد: تلاش در جهت جایگزینی مواد اولیه وارداتی با منابع و فناوری‌های بومی، انجام طرح‌های دانشی در خصوص افزایش بهره وری و کیفیت محصولات غذایی، کمک دانشی به فعالان صنعت غذا در جهت تولید محصولات جدید و ورود به بازارهای بین المللی، کمک به شرکت‌های دانش بنیان جهت ورود سریع‌تر و مولد در عرصه تولید، ارائه کمک‌های فناورانه در بخش تولید جهت بهره مندی از محصولات سلامت محور، ارائه خدمات سریع و دقیق در خصوص داوری اختراعات ارسالی و تربیت نیروی متخصص و کارآفرین از جمله اهداف و برنامه های این مؤسسه در سال۱۴۰۰ است.

سرویس خبری: صنعت غذا




موفقیت محققان در ساخت انواع سنسورهای کنترل کیفیت و ایمنی مواد غذایی

رئیس موسسه علوم و صنایع غذایی از طراحی و ساخت انواع سنسورها برای تشخیص و شناسایی انواع آلاینده‌های مواد غذایی در این موسسه خبر داد.

به گزارشپایگاه خبری صنعت غذا و کشاورزی، به نقل از روابط عمومی موسسه علوم و صنایع غذایی، دکتر قدیر رجب زاده با اعلام این خبر افزود: با پیشرفت جوامع و ظهور روزافزون انواع آلاینده‌های غذایی همچون باقیمانده آنتی بیوتیک، آلاینده‌های آلی پایدار، فلزات سنگین، مایکوتوکسین‌ها، تقلبات، آفت‌کش‌ها، پاتوژن‌های میکروبی و غیره منجر به اثرات سوء انکارناپذیری بر سلامت انسان از جمله بروز انواع بیماری‌ها به ویژه سرطان‌ شده است.

وی ادامه داد: با توجه به اهمیت سلامت و ایمنی مواد غذایی، کنترل کیفیت مواد غذایی در اولویت‌های تحقیقاتی این موسسه قرار گرفته است و یکی از گام‌های موثر در این زمینه طراحی و ساخت انواع سنسورهای تشخیصی برای سنجش آلاینده‌هایی مانند باقیمانده تتراسایکلین، بی فنیل‌های پلی کلره، سرب، پراکسید و نیتریت است. 

رجب‌زاده با بیان اینکه در ساخت بیوسنسورهای تشخیص تتراسایکلین و بی فنیل‌های پلی کلره از تکنولوژی کریستال مایع استفاده شده است، خاطر نشان کرد: سنسورهای کریستال مایع فناوری نوظهوری برای طراحی سیستم‌های تشخیص سریع آلاینده‌ها در مواد غذایی به شمار می‌روند. کریستال‌های مایع موادی با ویژگی‌های ساختاری منحصر بفرد و حساس به تحریکات محیطی هستند که قابلیت پرتابل شدن توسط گوشی همراه را داشته و اخیرا توجهات زیادی را به خود جلب کرده است.

رییس موسسه علوم و صنایع غذایی با اشاره به مزایای این تکنولوژی نسبت به روش‌های مشابه، یادآور شد: در مقایسه با روش‌های دستگاهی مرسوم برای تشخیص آلاینده‌ها که نیاز به هزینه زیاد، تهیه و آماده سازی پیچیده نمونه و افراد متخصص دارند، بیوسنسورهای طراحی شده حساس، سریع و قابلیت استفاده توسط کاربر غیرمتخصص را دارند.

بر اساس اعلام روابط عمومی موسسه علوم و صنایع غذایی، وی با بیان اینکه اکثر کیت‌های تشخیصی مصرفی در کشور ما در حوزه‌های مختلف از جمله صنایع غذایی وارداتی هستند، اظهار کرد: دستیابی به ساخت انواع کیت‌های تشخیصی از طرفی باعث کاهش وابستگی و نقش آفرینی در حوزه ایمنی مواد غذایی شده و از سوی دیگر به عنوان یک تکنولوژی پیشرفته باعث خلق ارزش افزوده و ارزآوری خواهد شد.

سرویس خبری: صنعت غذا




ادعای مصرف مواد غذایی برای مقابله با کرونا ریشه در باورها دارد/۷ فناوری مؤثر در ایجاد امنیت غذا

رییس موسسه علوم و صنایع غذایی در زمینه مصرف برخی از مواد غذایی برای پیشگیری از بروز کرونا در بدن با تاکید بر اینکه تاکنون استفاده از غذا و محصولات غذایی به عنوان دارو یا پیشگیری‌کننده از ویروس کرونا به اثبات نرسیده است، بر مصرف هر نوع مواد غذایی که موجب ارتقای سیستمی ایمنی می‌شود، تاکید کرد.

دکتر قدیر رجب‌زاده در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به برخی ادعاها در زمینه مصرف برخی از مواد غذایی برای پیشگیری از بروز کرونا در بدن با تاکید بر اینکه تاکنون استفاده از غذا و محصولات غذایی به عنوان دارو یا پیشگیری کننده از ویروس کرونا به اثبات نرسیده است، افزود: اکثر ادعاهای مطرح شده در حوزه درمان بیماری کووید ۱۹ با مصرف محصولات غذایی ریشه در باورها و سنت‌های جوامع بشری در طی قرون متمادی دارد.

وی ویروس‌ها را عوامل بیماری‌زایی دانست که توسط سیستم ایمنی بدن شناسایی و محدود می‌شوند، اظهار کرد: بنابراین به طور کلی هر محصول غذایی که علاوه بر ایفای نقش تغذیه‌ای، بتواند عملکرد سیستم ایمنی ما را ارتقاء دهد، می‌تواند ما را در رهایی از دام بیماری کمک کند.

رجب‌زاده ادامه داد: از این رو بهتر است این طور بیان شود که تا زمان دسترسی به درمان موثر بیماری کووید- ۱۹، با استفاده از غذای سالم و فراسودمند به سیستم ایمنی خود در دفع بیماری کمک کنیم و در این راستا مطمئنا سبزی‌ها و میوه‌های سالم و تازه، ویتامین‌ها و ریز مغذی‌ها عملکرد سیستم ایمنی را بهبود می‌بخشند.

وی با اشاره به چالش‌های امروز کشور برای رسیدن به امنیت غذایی، افزود: “کاهش منابع آب و خاک”، “آلودگی‌های زیست محیطی”، “تغییرات اقلیمی و عدم مدیریت شایسته” و “فشار فزاینده به این منابع” از مهمترین چالش‌های امنیت غذایی در جهان و کشور به شمار می‌روند، هرچند که به راحتی نمی‌توان دیگر عوامل تهدیدکننده امنیت غذایی نظیر “عدم توجه به تنوع زیستی”، “تغییر سبک زندگی و رژیم غذایی”، “افزایش ضایعات” و “استفاده بی رویه از کودها و آفت کش‌های شیمیایی” را نادیده گرفت. 

رییس موسسه علوم و صنایع غذایی سیاستگذاری صحیح در تولید مواد اولیه غذایی را یکی از مهمترین عوامل در امنیت غذایی ذکر کرد و یادآور شد: باید این سوال اساسی را پاسخ گفت که توان و ظرفیت کشور در تأمین منابع غذایی اساسی مورد نیاز جامعه چه اندازه است؟ برای این منظور نگاهی به آمار و ارقام تولیدات و واردات محصولات اصلی کشاورزی و غذایی امری ضروری است. بررسی این آمار و ارقام نشان می‌دهد که حرکت کشور در ایجاد خودکفایی در محصولات اساسی کشاورزی در اکثر محصولات روند نسبتا قابل قبولی دارد.

وی با تاکید بر اینکه در این بین خودکفایی در تولید “ذرت”، “روغن نباتی” و “کنجاله” پایین است، خاطر نشان کرد: نکته قابل توجه در این امر آن است که وضعیت خودکفایی در تولید گوشت قرمز و سفید در سنوات گذشته قابل قبول بوده، اما خودکفایی بسیار پایین در کنجاله به عنوان بخشی از خوراک دام و طیور می‌تواند امنیت غذایی را دچار چالش کند.

رجب‌زاده توانایی خرید مواد غذایی کافی و مناسب از سوی خانوار را از مباحث دیگر مطرح در امنیت غذایی دانست و اظهار کرد: بر اساس اطلاعات و آمار مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۷، به طور متوسط ۲۴ درصد از هزینه‌های خانوار شهری و ۳۷ درصد از هزینه‌های خانوار روستایی صرف تأمین مواد غذایی شده است.

رییس موسسه علوم و صنایع غذایی اضافه کرد: نکته قابل توجه در این رابطه آن است که در کشورهای توسعه‌یافته این نسبت بین ۹ تا ۱۴ درصد است و در سال اخیر با پاندمی ویروس کرونا فاکتور دیگری به این عوامل تهدیدکننده اضافه شده است. با قرنطینه‌های اجتناب ناپذیر، رکود کسب ‌وکارها و کندی در ارتباطات، هزینه تولید افزایش یافته و خسارت‌های جبران‌ناپذیری بر پیکر اقتصاد و به طبع آن اقتصاد خانوار وارد شده که این فشار افسار گسیخته، سفره خانواده را هدف قرار داده است.

وی تاکید کرد: این امر دسترسی به ماده غذایی کافی و ریز مغذی‌ها را دشوارتر کرده که آثار سوء آن در سال‌های آتی بیشتر نمایان می‌شود. این امر نشان می‌دهد از جمله اولویت‌های دولت برای ارتقای سطح امنیت غذایی در کشور بایستی بهبود اقتصاد خانوار باشد.

رییس موسسه علوم و صنایع غذایی بر لزوم توسعه فناوری‌های مرتبط با امنیت غذایی همچون “فناوری تولید مواد اولیه از منابع داخلی برای پاسخ به نیاز صنایع غذایی کشور”، “فناوری‌های مرتبط به صنایع تبدیلی جهت ایجاد ارزش افزوده از منابع بومی کشور و جلوگیری از خام فروشی”، “فناوری‌های مقتضی در برداشت، فرآوری، انبارداری و حمل‌ونقل برای کاهش تلفات مواد غذایی”، “توسعه روش‌های بسته‌بندی مواد غذایی با رویکرد افزایش ماندگاری و کاهش تلفات”، “فناوری‌های توسعه روش‌ها و زیرساخت‌های مناسب برای کنترل کیفیت مواد غذایی، شناسایی آلاینده‌های غذایی و بکارگیری فناوری‌های جدید و بومی (سنسورها، کیت‌ها…)”، “روش‌ها و فناوری‌های زیستی و اصلاح ژنتیکی برای پرورش گیاهان و حیوانات” و “توسعه فرمولاسیون‌های جدید مواد غذایی با رویکرد استفاده بهینه از ظرفیت‌های بالقوه کشور” تاکید کرد.

این محقق حوزه صنایع غذایی با اشاره به توفیقات کشور در زمینه تحقیقات حوزه امنیت غذایی، خاطر نشان کرد: تاکنون اقدامات قابل ملاحظه‌ای در رابطه با ارتقای سطح امنیت غذایی در کشور انجام شده است. اقدامات صورت‌گرفته و توسعه دانش در زمینه فناوری‌های زیستی و نانو در سال‌های اخیر در کشور  قابل ملاحظه بوده است. در زمینه کاهش ضایعات مواد غذایی که تأثیر قابل توجهی بر سطح امنیت غذایی در کشور دارد، پژوهش‌های متعددی صورت گرفته، اما آمار و ارقامی که از سوی مراجع ذی‌صلاح منتشر می‌شود، نشان می‌دهد این پژوهش‌ها آنچنان که انتظار می‌رود اثربخشی لازم را نداشته و اصلاح و بازنگری در مرحله تعریف، انجام و کاربست نتایج این پژوهش‌ها ضروری به نظر می‌رسد. به طور کلی می‌توان گفت اقدامات قابل توجه و شایسته‌ای از سوی مراکز علمی و پژوهشی در سال‌های اخیر صورت گرفته، اما این حرکت در مقایسه با نیازها و الزامات نیازمند شتاب بیشتری است.

سرویس خبری: علمی و تغذیه و سلامت




تولید کیت هایی برای اعلام دقیق تاریخ انقضای مواد غذایی

معاون پژوهشی موسسه علوم و صنایع غذایی از ساخت سنسورهایی برای اعلام تاریخ انقضای مواد غذایی خبر داد.

به گزارش پایگاه خبری صنعت غذا و کشاورزی، دکتر پهلوان لو در نشست خبری امروز به مناسبت روز جهانی امنیت غذایی، ارتقای سطح سلامت جامعه را از رسالت های موسسه علوم و صنایع غذایی نام برد و افزود: در این راستا به منظور پایش سریع مواد غذایی کیت هایی را برای شناسایی آلاینده ها طراحی کردیم، به گونه ای که اگر این سنسورها در بسته بندی مواد غذایی قرار گیرد، می تواند میزان آلایندگی های موجود را اندازه گیری کند.

وی ادامه داد: علاوه بر آن کیت هایی را به مرحله ساخت رسانده ایم که با قرار گرفتن بر روی بسته بندی محصولات غذایی با ایجاد تغییر رنگ در آن، قادر به اعلام تاریخ انقضای مواد غذایی است.

پهلوان لو عدم نگهداری مواد غذایی را از دلایل افزایش ضایعات مواد غذایی در کشور دانست و ادامه داد: به منظور رفع این مشکل مرکزی را در این موسسه با همکاری بخش خصوصی تجهیز کردیم که در آن با استفاده از روش پلاسمای سرد علاوه بر افزایش ماندگاری غذا، بار میکروبی آن را کاهش می دهند، بدون آنکه به ماده غذایی آسیبی وارد شود.

معاون پژوهشی موسسه علوم و صنایع غذایی اضافه کرد: علاوه بر آن در این موسسه محصولی را عرضه کرده ایم که قادر است ۹۰ درصد از آلاینده های زیستی را کاهش دهد که این محصول برای مواد خام کشاورزی قابل استفاده است.

وی مواد خام کشاورزی را شامل هر گونه محصول کشاورزی غیر فرآوری شده دانست و ادامه داد: با استفاده از این محلول میوه و سبزیجات سالم می تواند وارد سبد خانوارها شود.

سرویس خبری: صنعت غذا




رئیس موسسه علوم و صنایع غذایی خبر داد: تولید جیره غذایی ۲۴ تا ۴۸ ساعته در کشور/سرنوشت طرح ملی سند پایش آلودگی مواد غذایی

رئیس موسسه علوم و صنایع غذایی با بیان اینکه سند ملی پایش آلاینده های مواد غذایی که از طرح های کلان ملی است، به دلیل محدودیت در اعتبارات در حد سند باقی مانده است، گفت: با استفاده از این سند قادر هستیم تا با کاهش آلاینده های مواد غذایی، سلامت جامعه را تضمین کنیم.

به گزارش پایگاه خبری صنعت غذا و کشاورزی، دکتر قدیر رجب زاده در نشست خبری آنلاین امروز با اشاره به اینکه کلیه تحقیقات این موسسه با هدف کاربردی شدن در صنایع اجرایی می شود، افزود: بر این اساس حدود ۹۷ درصد از بودجه های ما از طریق همکاری با صنایع تأمین می شود.

وی با اشاره به اهمیت امنیت غذایی در کشور، خاطر نشان کرد: برای بررسی وضعیت امنیت غذایی در کشور باید به آمارها توجه کنیم که آمارهای کشور در این زمینه مربوط به سال ۹۷ می شود. بر این اساس نسبت هزینه های خوراکی به کل هزینه ها ۲۴ درصد است که این آمار برای کشورهای پیشرفته بین ۹ تا ۱۴ درصد گزارش شده است.

رجب زاده با تأکید بر اینکه نسبت هزینه خوراکی به کل هزینه ها یکی از شاخص های امنیت غذایی به شمار می رود، ادامه داد: افزایش این عدد موجب نگرانی از لحاظ دسترسی مردم به مواد غذایی سالم می شود که لازم است وضعیت اقتصادی مردم و دسترسی آن ها به غذای سالم و مفید مورد توجه قرار گیرد.

رئیس موسسه علوم و صنایع غذایی با اشاره به وضعیت صادرات و واردات کشور در حوزه مواد غذایی، یادآور شد: در برخی از محصولات مانند غلات، گوشت مرغ و میوه جات صادرات داریم، ولی در محصولاتی مانند روغن و دانه های روغنی کمتر از ۲۰ درصد در داخل کشور تولید می شود.

وی اضافه کرد: این امر باعث شده است که در مواردی مانند کنجاله وابسته به خارج باشیم. کنجاله در تولید گوشت سفید و قرمز موثر است.

مأموریت محققان در حوزه امنیت غذایی

رئیس موسسه علوم و صنایع غذایی، سلامت غذا و امنیت غذا را از مأموریت های اصلی این موسسه نام برد و ادامه داد: در این زمینه ما در حوزه های کاهش و استفاده از ضایعات مواد غذایی اقداماتی را در دستور کار قرار دادیم، چرا که بر اساس آمارها علیرغم اینکه ایران یک درصد جمعیت جهان را دارد، ولی دو درصد ضایعات مواد غذایی به ایران اختصاص یافته است.

وی اضافه کرد: در این زمینه پروژه های مختلفی را اجرایی کرده ایم که از آن جمله می توان به استفاده از ضایعات کارخانجاتی چون نبات سازی برای تولید الکل اشاره کرد.

رجب زاده تولید مواد اولیه مانند پایدارکننده ها و استارترها را از دیگر پروژه های این موسسه نام برد و یادآور شد: علاوه بر آن برای گروه های خاص مانند بیماران خاص و یا گروه های سنی خاص، جیره های غذایی را تهیه و به بازار عرضه کرده ایم.

به گفته وی، جیره غذایی برای دانش آموزان به منظور کاهش کمبود انواع ویتامین ها و جیره غذایی برای افراد مسن از جمله این دستاوردها به شمار می رود.

رئیس موسسه علوم و صنایع غذایی همچنین اضافه کرد: با همکاری صنایع دفاع نیز جیره غذایی ۲۴ تا ۴۸ ساعته به ما واگذار شده است که در این پروژه اقدام به تهیه جیره های غذایی کرده ایم.

تدوین سند ملی آلاینده های مواد خام کشاورزی

رجب زاده ادامه داد: تدوین سند ملی پایش آلاینده های مواد خام کشاورزی یکی از طرح های کلان وزارت علوم است که در سال ۹۳ تصویب و این موسسه به عنوان مجری محوری انتخاب شد.

وی با بیان اینکه در این پروژه اقدام به تدوین سندی برای پایش آلاینده های مواد غذایی دام، طیور و انسانی شده است، خاطر نشان کرد: این سند با همکاری این موسسه، وزارت جهاد کشاورزی و دانشگاه بقیه الله تدوین شد، ولی به دلیل محدودیت اعتبارات، این پروژه در حد تدوین یک سند باقی مانده است.

رئیس موسسه علوم و صنایع غذایی خاطر نشان کرد: این در حالی است که ما معتقدیم این سند حداقل می تواند به صورت پایلوت در خراسان رضوی اجرایی شود؛ چرا که یکی از معضلات اصلی ما وجود مواد آلاینده غذایی است که اگر این معضل رفع شود، محصولات غذایی با آلاینده های کمتر در دسترس مصرف کننده قرار خواهد گرفت که سلامت جامعه را نیز دربرخواهد داشت.

رجب زاده این آلاینده ها را شامل باقی مانده سموم، آنتی بیوتیک ها و هورمون ها نام برد و گفت: هر چقدر ما در زمینه کاهش آلاینده ها تعلل کنیم، سخت تر می توانیم آن را مدیریت کنیم.

تولید سنسورهای ویژه محصولات غذایی

وی از طراحی و تولید کیت های تشخیصی برای شناسایی برخی از ترکیبات موجود در مواد غذایی خبر داد و گفت: ترکیباتی مانند تتراسایکلین، نیترید و پروکسیدها در روغن از جمله مواد آلاینده در محصولات غذایی هستند که با استفاده از سنسورها می توانیم آن ها را شناسایی کنیم.

رئیس موسسه علوم و صنایع غذایی ادامه داد: اینکه روغن ها تا چه زمانی قابل استفاده است و ماندگاری آن تا چه زمانی است، به راحتی قابل تشخیص نیست؛ ولی با استفاده از این کیت ها می توانیم به صورت سریع و برخط میزان ماندگاری روغن ها را اعلام کنیم.

وی همچنین تتراسایکلین ها را مواد آلاینده موجود در لبنیات دانست که کیتی برای تشخیص آن ساخته شده است و به گفته وی این محققان در حال رایزنی برای واگذاری دانش فنی آن به متقاضیان هستند.

سرویس خبری: صنعت غذا