سهراب کارگر رئیس هیئت مدیره انجمن ملی صنعت پخش ایران گفت: گلوگاههای توزیع و کاهش حاشیه سود در شرایط بحرانی، فروش را از سودآوری جدا میکند.
به گزارش پایگاه خبری صنعت غذا و کشاورزی(اگروفودنیوز)، سهراب کارگر، رئیس هیئت مدیره انجمن ملی صنعت پخش ایران، در جلسه کمیسیون صنایع غذایی اتاق بازرگانی ایران تصویری تحلیلی از وضعیت بازار خردهفروشی و صنعت پخش در فضای اقتصادی کنونی ارائه کرد. وی با تأکید بر ماهیت نسبی دادههای بازار ایران، آن را بازاری «دارکمارکت» (تاریک و ناشناخته) توصیف کرد و گفت صنعت پخش به دلیل ارتباط تنگاتنگ با خردهفروشی، پیشتاز مواجهه با این ناشناختههاست.
کارگر در مقایسه بازار ایران با کشورهای توسعهیافته، به شکاف ساختاری در زیرساختهای خردهفروشی اشاره کرد و اظهار داشت: در کشورهای پیشرفته، سهم «تراول لیبل» یا برچسبگذاری سفر کالا در خردهفروشی عموماً ۱۰ درصد و در برخی کشورها تا ۴۰ درصد است و نقش تعیینکنندهای در تحلیل فروش دارد، اما دادههای خردهفروشی در ایران «بسیار محدود و پراکنده» است. وی افزود: در حوزه مدیریت کالا (Category Management)، استانداردهای جهانی جایگزین اتوماسیون و سیستمهای CRM یکپارچه مانند «سونالون» شدهاند، در حالی که ایران در این ساختارها «بسیار ضعیف» عمل میکند. به گفته وی، رشد تجارت الکترونیک در دنیا بهویژه در حوزه FMCG چشمگیر بوده، اما سهم آن در ایران همچنان ناچیز است.
رئیس انجمن ملی صنعت پخش با مرور روند پنج سال اخیر، از جابهجایی بازار میان کانال سنتی و مدرن خبر داد: سهم بازار سنتی که پیشتر حدود ۸۰ تا ۸۸ درصد بود، در سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ به حدود ۷۲ تا ۸۲ درصد کاهش یافته، در حالی که سهم «مدرن ترید» با حمایت دولت در حوزه کالاهای اساسی از ۸ تا ۱۲ درصد به حدود ۱۳ تا ۲۰ درصد رسیده است. وی با تقسیم این سهم به کالاهای اساسی و غیراساسی تصریح کرد: در کالاهای غیراساسی افت و در کالاهای اساسی رشد داشتهایم.
کارگر رشد «آنلاین گرسری» را ناشی از تغییر ذائقه نسل جدید و نه صرفاً شرایط بحرانی دانست و در تحلیل آینده بازار پیشبینی کرد سهم فروشگاههای زنجیرهای در کشور به حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد برسد و سهم بازارهای آنلاین در صنعت FMCG با نرخ رشد مرکب سالانه حدود ۲۵ تا ۴۵ درصد (در سناریوی ثابت) افزایش یابد؛ هرچند بازار سنتی همچنان سهم اصلی مصرف را حفظ خواهد کرد.
وی با اشاره به کاهش سطح عمومی درآمد خانوار، از رشد شدید «حساسیت قیمت» در سبد کالاهای FMCG سخن گفت و نقش پروموشنها را پررنگتر دانست؛ هرچند محدودیتهای تأمین مالی در فصل نخست ۱۴۰۵ از شدت آن کاسته است. کارگر همچنین بر رشد بستهبندیهای اقتصادی تأکید کرد: «زمانی فقط روغن ۵ کیلویی میشناختیم، اما امروز در سایزهای ۶۰۰ سیسی و کوچکتر شاهد رشد هستیم؛ ریال بازار بزرگتر شده اما حجم و کیفیت برای مصرفکننده کاهش یافته است.» وی برندهای اقتصادی را برنده این فضا دانست و افزود: در این شرایط با رشد همبرگر ۲۰ درصدی و سوسیس ۳۰ درصدی مواجهایم که نشاندهنده تمرکز تقاضا بر کالاهای ضروری و تفکر ذخیره احتیاطی است.
رئیس انجمن ملی صنعت پخش رفتار تقاضا در شرایط بحرانی را «سینوسی» توصیف کرد: بیشترین هجوم خرید در هفته نخست رخ میدهد و سپس کاهش مییابد؛ اما اگر بحران ادامهدار باشد، شیب تقاضا در ماههای بعد دوباره صعودی میشود. وی هشدار داد تقاضای ابتدای دورهها نشانه افزایش فروش نیست و در ماههای بعد، بهویژه در کالاهای اساسی، روند معکوس شده و با افت فروش مواجه خواهیم شد. در چنین شرایطی، فروشگاههای تخفیفمحور و سپس سوپرمارکتهای محلی بیشترین رشد را دارند.
پنج پارامتر درگیری صنعت پخش با بحران
کارگر پنج پارامتر کلیدی را برشمرد که در شرایط بحرانی صنعت توزیع را تحت فشار قرار میدهند:
۱. رشد مازاد ارزش موجودی انبارها به دلیل تورم؛
۲. نامتعارف شدن دوره وصول مطالبات (حدود ۴۰ درصد افزایش)؛
۳. رشد هزینههای مالی تا نزدیک دو برابر به دلیل سیاستهای انقباضی بانکها؛
۴. افزایش نیاز به نقدینگی؛
۵. کاهش حاشیه سود، زیرا رشد هزینههای متغیر با هر واحد فروش بیشتر میشود.
وی با این جمله کلیدی جمعبندی کرد: «افزایش فروش بهطور ذاتی به معنای افزایش سود نیست.»
وی در تشریح پیامدهای تداوم این وضعیت، به مهمترین گلوگاهها اشاره کرد: از دست رفتن توزیع بهینه کالا، کاهش سطح عرضه در فروشگاههای زنجیرهای ناشی از کمبود نقدینگی آنلاین زنجیرهها، افزایش هزینههای توزیع، و بسته شدن شرکتهای پخش به دلیل ناتوانی در تأمین برندهای متوسط. وی گفت: در سال گذشته حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ شرکت پخش استانی به دلیل کمبود تأمین ارزی و عدم توان عرضه کالا جمع شدند. به گفته وی، برندهای نوپا نیز در این فضا امکان توسعه نمییابند و افزایش اصطکاک با نهادهای دولتی و نظارتی، فرایند عرضه کالا را کندتر میکند: «به محض ورود کالا به انبار، دهها نهاد برای پلمپ یا کنترل جلوی آن میایستند و این روند عرضه را بهشدت کند میکند.»
سهراب کارگر در پایان تأکید کرد بازار ایران با سه سطح «شرایط کنترلشده، سطح فشار و بحران شدید» روبهروست و در سطوح بحرانی، قدرت خرید، حجم واقعی مصرف و سرانه مصرف کاهش یافته و سطح ذخیره احتیاطی افزایش مییابد. به گفته وی، تأمین نقدینگی و وصول مطالبات، مهمترین اولویتهای صنعت پخش در این شرایط است.
سرویس خبری: صنعت غذا
