گمرک ایران با واگذاری سهمیه واردات کالاهای اساسی به سه استان شمالی، اجرای توافق اوراسیا را وارد مرحله جدیدی کرد؛ اقدامی که تسهیل تجارت را با نظارت سختگیرانهتر بر منشأ کالا همراه میکند.
به گزارش پایگاه خبری صنعت غذا و کشاورزی(اگروفودنیوز)، ابلاغیه جدید گمرک ایران درباره نحوه اجرای موافقتنامه تجارت آزاد ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا، در نگاه نخست یک دستورالعمل فنی برای گمرکات شمال کشور به نظر میرسد؛ اما بررسی جزئیات آن نشان میدهد دولت در حال طراحی سازوکاری تازه برای مدیریت واردات کالاهای اساسی از مسیر اوراسیاست؛ سازوکاری که همزمان دو هدف «تسهیل تجارت» و «افزایش کنترل» را دنبال میکند.
بر اساس این بخشنامه که از ۱۰ خرداد ۱۴۰۵ اجرایی شده، سهمیه مشخصی برای واردات برخی کالاهای اساسی شامل جو، روغن آفتابگردان و روغن کلزا در سه استان مازندران، گیلان و گلستان تعیین شده است. مطابق این ابلاغیه، هر یک از استانهای مازندران و گیلان مجاز به واردات ۴۰۰ هزار تن جو، ۱۰۰ هزار تن روغن آفتابگردان و ۴۰ هزار تن روغن کلزا در قالب موافقتنامه اوراسیا خواهند بود. سهمیه گلستان نیز ۱۰۰ هزار تن جو، ۲۰ هزار تن روغن آفتابگردان و ۲۰ هزار تن روغن کلزا تعیین شده است.
اگرچه در متن بخشنامه از عبارت «تمرکززدایی» استفاده شده، اما در عمل این اقدام به معنای واگذاری بخشی از اختیارات مدیریتی و نظارتی از ستاد گمرک به گمرکات اجرایی شمال کشور است. این تغییر در شرایطی رخ میدهد که بنادر شمالی طی سالهای اخیر به مهمترین مسیر تأمین غلات، نهادههای دامی و روغن خام از روسیه، قزاقستان و سایر اعضای اتحادیه اوراسیا تبدیل شدهاند.
به نظر می رسد دولت قصد دارد مزایای موافقتنامه تجارت آزاد با اوراسیا را بهصورت مدیریتشده اعمال کند. در واقع هرچند تعرفههای آزاد میتوانند هزینه واردات را کاهش دهند، اما نبود کنترل بر حجم واردات ممکن است به برهم خوردن تعادل بازار داخلی یا ایجاد رانت در استفاده از این امتیازات منجر شود. از همین رو گمرک مسئولیت نگهداری آمار مصرف سهمیهها را بر عهده مدیران استانی گذاشته و تأکید کرده است به محض مستهلک شدن سهمیههای تعیینشده، گزارش عملکرد باید برای بررسی و تخصیص احتمالی سهمیههای جدید به دفتر واردات ارسال شود.
جزئیات بخشنامه
در بخشنامه گمرک ایران آمده است: پیرو بخشنامه شماره ۱۴۰۴/۳۸۱۴۵۴ مورخ ۱۴۰۴/۳/۱۹ (ردیف ۴۴- FTP موضوع ابلاغ قانون موافقت نامه تجارت آزاد بین جمهوری اسلامی ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا و کشورهای عضو آن شامل کشورهای جمهوری ارمنستان، جمهوری بلاروس، جمهوری قزاقستان جمهوری قرقیزستان و فدراسیون روسیه با توجه به ضرورت تسهیل و تسریع در انجام تشریفات ترخیص کالاهای اساسی و ضروری و به منظور تمرکز زدایی سهمیه کلی به شرح ذیل ابلاغ میگردد. خواهشمند است دستور فرمایید سقف مقداری ابلاغی دقیقاً کنترل و ضمن نگهداری آمار مربوطه در صورت مستهلک شدن سهمیه ابلاغی، گزارش جامع و مستند در خصوص میزان استفاده شده را در فرصت مناسب برای بررسی و در صورت امکان، ابلاغ سهمیه باقیمانده، به دفتر واردات ارسال نمایند.
– مازندران: ۴۰۰ هزار تن جو، ۱۰۰ هزار تن روغن آفتابگردان و ۴۰ هزار تن روغن کلزا
– گیلان: ۴۰۰ هزار تن جو، ۱۰۰ هزار تن روغن آفتابگردان و ۴۰ هزار تن روغن کلزا
– گلستان: ۱۰۰ هزار تن جو، ۲۰ هزار تن روغن آفتابگردان و ۲۰ هزار تن روغن کلزا
نکات مهم
۱- ایجاد دسترسی بررسی و تأیید گواهی مبداء در EPL برای بالاترین مقام گمرک اجرایی معاون امور گمرکی، جانشینان معاون امور گمرکی رؤسای سرویس ارزیابی و در موارد ضروری حسب درخواست بالاترین مقام گمرک اجرایی ، برای کارشناسان فنی مورد وثوق از نظر این معاونت بلامانع می باشد. بدیهی است هیچگونه تأیید یا بازگردانی سیستمی گواهی مبدأ در دفاتر ستادی گمرک ایران صورت نخواهد پذیرفت و گمرکات اجرایی موظف به انجام کامل تشریفات گمرکی در چارچوب ضوابط مقرر و کنترل و نظارت های مربوطه خواهند بود.
۲- دسترسی بازگردانی گواهی مبدأ تأیید شده اوراسیا صرفاً برای بالاترین مقام گمرک اجرایی و معاون امور گمرکی گمرک محل ارزیابی کالا از نظر این معاونت بلامانع است.
۳- در مواردی که متقاضی به اصل گواهی مبدأ اوراسیا (C۳) دسترسی نداشته باشد در صورت تایید اطلاعات مندرج در گواهی مبدأ اوراسیا (CT۳) توسط مدیر یا معاون امور گمرکی گمرک اجرایی از طریق لینک تارنمای الکترونیکی (که قبلا ابلاغ شده است پذیرش تعهد حداکثر یکماه برای ارایه اصل گواهی مبدأ و ادامه تشریفات گمرکی بلامانع باشد. بدیهی است در صورت عدم ایفای تعهد گمرکات اجرایی موظفند ضمن خودداری از ارائه هرگونه تسهیلات، نسبت به مطالبه وجوه متعلقه و جرائم مربوطه اقدام مقتضی بعمل آورند.
۴- مطابق بندهای ۵ و ۶ ماده ۱۸-۶ هر سند گواهی مبدأ دارای یک شماره مرجع منحصر به فرد است و باید کالاهای یک محموله را پوشش دهد و در صورت عدم پوشش فهرست محصولات دارای گواهی مبدأ در صفحه نخست گواهی مبدأ، پذیرش برگه های اضافی گواهی مبدأ مطابق پیوست قانون و نمونه های ضمیمه این نامه منوط به صحت و اصالت آن میباشد. گواهی مبدأ شامل یک نسخه اصلی و دو رونوشت بوده و صرفاً نسخه اصلی توسط گمرک قابل پذیرش است.
۵- بر اساس بند (ت) از ماده ۲-۶ محموله به معنی کالاهایی است که بصورت همزمان توسط یک یا چند سند حمل از سوی صادر کننده برای دریافت کننده و نیز کالاهایی که با یک رسید (فاکتور) واحد فرستاده می شود.
۶- اعتبار گواهی مبدأ موضوع این قانون از تاریخ صدور به مدت ۱۲ ماه خواهد بود و در صورتی که وارد کننده در زمان اظهار کالا ، گواهی مبدأ را در اختیار نداشته باشد ترخیص منوط به پرداخت کامل حقوق ورودی بصورت قطعی / سپرده) بوده و استرداد اضافه پرداختی منوط به ارائه اصل گواهی مبدأ در مهلت مقرر و انجام تشریفات استرداد خواهد بود.
۷- مهر و یا امضای درج شده در گواهی مبدأ دقیقا مطابق با نمونه مهر یا امضا مجاز اعلام شده از طرف کمیسیون اقتصادی اوراسیا برای مراجع صدور گواهیهای مبدأ پیوست این بخشنامه باشند. در صورت عدم تطابق رفتار ترجیحی اعمال نشود.
۸-اصالت گواهی های مبدأ یا صحت اطلاعات مندرج در آن را میتوان از طریق تارنما (وب سایت) اعلامی اوراسیا اعتبار سنجی نمود.
۹- اگر اظهار کننده نتواند مستندات حمل و نقل مستقیم را به گمرک ارائه دهد رفتار تعرفه ای ترجیحی اعطا نخواهد شد.
۱۰- مسئولیت نگهداری سقف مقداری ابلاغی بر اساس اظهار و توزین در زمان خروج کالا از گمرک و انجام تشریفات گمرکی مربوطه بر عهده بالاترین مقام گمرک اجرایی استان خواهد بود.
