دکتر حسین شیرزاد
تحلیل گر و دکترای توسعه کشاورزی
بازار ذرت در سال ۲۰۲۵ با شروعی پر فراز و نشیب، چشم اندازی پیچیده را که تعرفهها آن را شکل دادهاند، پیش رفته و چهار عامل اساسی کلیدی – عرضه، تقاضا، نوسانات قیمت و کنش معاملهگران – پویایی قیمت آن را هدایت میکنند. پیش بینی قیمت ذرت در سالهای ۲۰۲۶، نه تنها برای کشاورزان، بلکه برای بسیاری از کشورها از جمله ایران ضروری است. مسیر بازار ذرت به طور قابل توجهی کل زنجیرههای تأمین کشاورزی، تجارت جهانی، سیاست سوختهای زیستی و امنیت غذایی را شکل میدهد. ذرت به عنوان یکی از مهم ترین محصولات اساسی جهان ، نقش محوری در خوراک دام، تولید سوختهای زیستی، صنایع غذایی و مصارف مختلف صنعتی ایفا میکند .بنابراین برای کشاورزان، شرکتهای کشاورزی و سیاست گذاران ، درک عوامل مؤثر بر قیمتها، عرضه و تقاضا به تصمیم گیری آگاهانه در مورد کاشت، مدیریت ریسک، تجارت و سرمایهگذاری برای ماه های مانده سال ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ کمک میکند . بازار ذرت در سال ۲۰۲۵ با نوسانات ناشی از تقاضای جهانی بی سابقه (۱۲۶۹ میلیون تن) و شیوع زنگ جنوبی که عملکرد ایالات متحده را تهدید میکند، مواجه بود. با ورود به سال ۲۰۲۵ ، بازار ذرت با تعادل بین عدم قطعیتهای عرضه و پویایی قوی تقاضا که ناشی از افزایش مصرف خوراک دام و مصارف صنعتی است ، متمایزمیشود . ایالات متحده، برزیل، آرژانتین و اوکراین همچنان بر تولید جهانی تسلط دارند و الگوهای آب و هوایی هر منطقه به طور قابل توجهی بر تولید تأثیر میگذارد. در طول سال گذشته، شرایط آب و هوایی نامساعد – از جمله خشکسالیهای اواخر فصل در مناطق غرب میانه ایالات متحده – عرضه را محدود کرد. ایرلند، فرانسه و رومانی نیز نوسانات ذرت ناشی از آب و هوا را تجربه کردهاند. در بخش عرضه، ناهنجاریهای آب و هوایی و تغییرات اقلیمی، تولید را تهدید میکنند و منجر به افزایش یا کاهش ناگهانی قیمتها میشوند. در حوزه تقاضا، مصرف خوراک دام در مناطق با دامداری متراکم (ایالات متحده، چین، اتحادیه اروپا)، قوانین سختگیرانه سوختهای زیستی در قاره آمریکا و افزایش مصرف در اقتصادهای نوظهور، تقاضا را بالا نگه میدارد. اما در خصوص الگوهای تجاری باید عنوان نمود که شرایط صادرات، تغییرات سیاستی و عدم قطعیتهای ژئوپلیتیکی – از جمله مواردی که بر اوکراین تأثیر میگذارند – پیشبینی دسترسی جهانی و قیمت ذرت در سال ۲۰۲۶ را تغییر میدهند . آب و هوای شدید و تغییرات اقلیمی، رویدادهای مخرب مکرر – خشکسالی، سیل، موج گرما – به جای استثنا، به یک هنجار جدید تبدیل شدهاند. هر رویدادی میتواند بازده را کاهش دهد، عرضه را محدود کند و منجر به نوسانات ناگهانی و رو به بالای قیمت شود. در باب فناوری و پیشرفتهای مربوط به عملکرد ؛ اگرچه هیبریدهای مقاوم به خشکسالی و شیوههای کشاورزی دقیق، انعطافپذیری ارائه میدهند، اما هنوز در برابر تنشهای محیطی کاملاً بیعیب و نقص نیستند . عملکردرت در مزارع میتواند تا حدودی تثبیت شود، اما همچنان در معرض خطر است. تغییرات سیاستهای بازار مانند اقدامات دولتی – از الزامات سوختهای زیستی در ایالات متحده و برزیل گرفته تا تغییرات تعرفه یا یارانه در چین – میتواند فوراً تقاضا را مجدداً تنظیم کند و بر قیمتها تأثیر بگذارد. ستون فقرات پیشبینی قیمت ذرت در چشمانداز ۲۰۲۵-۲۰۲۶، بر عرضه و تولیدکنندگان برتر جهان استوار است.
در ایالات متحده ،کمربند ذرت ایالات متحده همچنان بزرگترین منطقه تولید کننده ذرت در جهان است. خشکسالیهای سال ۲۰۲۴ در بخشهایی از غرب میانه اگرچه تصمیمات کاشت در سال ۲۰۲۵ را تغییر داد، اما با بازگشت به شرایط رشد متوسط ، سطح تولید تثبیت شد و کمی افزایش یافت – که به طور بالقوه فشار نزولی بر قیمتها وارد میکند. برای فصل ۲۰۲۵، بیش از ۹۵.۳ میلیون هکتار زمین کاشته شد که ۵ درصد افزایش نسبت به سال ۲۰۲۴ را نشان میدهد و این افزایش به دلیل قیمتهای مطلوب نسبت به سویا و بهبود آب و هوا در کمربند ذرت، همزمان با پیشبینی کاهش ال نینو، بود. این میزان میتواند به لطف پیشرفت در فناوری بذر و آبیاری، بیش از ۱۵ میلیارد بوشل ذرت تولید کند. در آمریکا چشم انداز ماه مهر برای ذرت ایالات متحده در سال ۲۰۲۵/۲۶، حاکی از عرضه بیشتر، صادرات بیشتر و کاهش جزئی در ذخایر پایانی است. از نظر تاریخی، صادرات ۱۵ تا ۲۰ درصد از تولید ذرت ایالات متحده را تشکیل میدهد و مکزیک و چین خریداران اصلی آن هستند. ذخایر اولیه پیشبینیشده برای سال ۲۰۲۵/۲۶، بر اساس پیشبینی مصرف کمتر برای سال ۲۰۲۴/۲۵، ۲۰ میلیون بوشل بیشتر است، که کاهش واردات و ذرت مورد استفاده برای اتانول تا حدی با افزایش صادرات جبران میشود. پیشبینی میشود تولید ذرت برای سال ۲۰۲۵/۲۶، ۱۶.۸ میلیارد بوشل باشد که ۷۲ میلیون بوشل نسبت به ماه گذشته افزایش یافته است، زیرا کاهش ۲.۱ بوشلی در عملکرد به ۱۸۶.۷ بوشل در هر هکتار، با افزایش ۱.۳ میلیون هکتاری در سطح برداشت به ۹۰.۰ میلیون هکتار، بیش از حد جبران میشود. در صورت تحقق، سطح برداشت به بالاترین حد از سال ۱۹۳۳ و سطح کشت ۹۸.۷ میلیون هکتار به بالاترین حد از سال ۱۹۳۶ خواهد رسید. پیشبینی میشود کل مصرف ذرت ایالات متحده برای سال ۲۰۲۵/۲۶، ۱۰۰ میلیون بوشل افزایش یافته و به ۱۶.۱ میلیارد بوشل برسد. صادرات با ۱۰۰ میلیون بوشل افزایش به رکورد ۳.۰ میلیارد بوشل رسید که نشاندهنده رقابتپذیری صادرات ایالات متحده و تقاضای قوی در اوایل فصل است. با افزایش عرضه که با افزایش مصرف جبران شد، موجودی پایان فصل ۷ میلیون بوشل کاهش یافت و به ۲.۱ میلیارد بوشل رسید. میانگین قیمت ذرت دریافتی توسط تولیدکنندگان بدون تغییر، ۳.۹۰ دلار در هر بوشل است.
در برزیل و آرژانتین، این غولهای آمریکای جنوبی همچنان به گسترش سطح زیر کشت خود ادامه میدهند که این امر با تقاضای بالای صادرات و پیشرفتهای اخیر در فناوری محصولات کشاورزی پشتیبانی میشود. تولید به شدت به الگوهای بارندگی وابسته است، دربازار غلات برزیل پیشبینی میشود کل تولید غلات به ۳۳۲.۹ میلیون تن (۳۵.۴ میلیون تن بیشتر نسبت به سال گذشته) برسد، که در آن سطح زیر کشت ۲.۲ درصد و عملکرد ۹.۵ درصد افزایش خواهد یافت. برداشت بیسابقه برزیل در سال ۲۰۲۵ به طور موقت عرضه جهانی را تقویت کرده است، اما افزایش صادرات آن، رقابتپذیری ایالات متحده را در بازارهایی مانند چین و آسیای جنوب شرقی تحت فشار قرار داد در همین حال، تقاضای اتانول همچنان یک عامل حیاتی است، و سیاست اخیر برزیل برای افزایش سطح ترکیبات اتانول از ۲۷٪ به ۳۰٪، دسترسی به ذرت داخلی را بیشتر محدود میکند. آرژانتین همچنان به صادرات تهاجمی خود ادامه میدهد، که توسط ویترا رهبری میشود و دوباره در صدر رتبهبندیهای ملی قرار گرفته است.
در اوکراین، علیرغم نوسانات ژئوپلیتیکی و چالشهای زیرساختی، صادرات ذرت اوکراین همچنان عامل مهمی در عرضه جهانی است. ذرت فوب اوکراین با قیمت تقریبی ۲۴۰ دلار در هر تن، اختلالات در اینجا میتواند تأثیرات زیادی بر موجودی و نوسانات بازار داشته باشد .بهرحال، آب و هوا همچنان یک عامل تعیینکننده است به طوری که هرگونه انحراف از الگوهای معمول بارش و دما میتواند به سرعت منجر به تغییرات قابل توجه در عرضه و چشمانداز قیمت ذرت در طول سال شود. افزایش فراوانی رویدادهای شدید آب و هوایی، این خطر را تشدید میکند و پیامدهای جهانی برای جریانهای تجاری و قیمتها خواهد داشت عدم قطعیتهای مرتبط با آب و هوا، مانند شرایط خشک در غرب میانه ایالات متحده و خشکسالی در اوکراین، میتواند تولید را مختل کند، در حالی که تنشهای ژئوپلیتیکی در منطقه دریای سیاه، لایه دیگری از ریسک را اضافه میکند. تنشهای روسیه و اوکراین، اختلالات کشتیرانی و تحولات دیپلماتیک جهانی میتواند منجر به نوسانات شدید در عرضه قابل صادرات موجود شود و بر قیمتهای جهانی تأثیر بگذارد.
بازار ذرت آسیا در سال ۲۰۲۵ سالی پویا را تجربه کرد، که تحت تأثیر جنگ تجاری احتمالی ایالات متحده و چین، تغییر روند مصرف و تحول روابط تجاری قرار داشت و روند پایدار قیمتگذاری ایجاد شده در نیمه دوم سال ۲۰۲۴ را مختل کرد. در سال ۲۰۲۴، قیمت ذرت شاهد نوسانات نسبتاً محدودی بود، به طوری که ارزیابی پلاتس از قیمت ذرت شمال شرقی آسیا (CFR) در سهماهه دوم تا سهماهه چهارم بین ۲۳۰ تا ۲۵۲ دلار در هر تن در نوسان بود که به طور قابل توجهی کمتر از محدوده سال قبل (۲۳۷.۵ تا ۳۳۵.۲۵ دلار در هر تن) بود. به طور کلی، قیمت ذرت در سال ۲۰۲۴ کمتر از سال ۲۰۲۳ بود، به طوری که ارزیابی ۹ ژوئیه به دلیل بهبود آب و هوا در ایالات متحده و پیشبینیهای عالی از موجودی ذرت در برزیل و ایالات متحده، به پایینترین حد خود در ۴۵ ماه گذشته یعنی ۲۳۰ دلار در هر تن رسید.
پویایی تجارت ذرت آسیا احتمالاً در سال ۲۰۲۵ به دلیل تنشهای ژئوپلیتیکی پس از انتخاب مجدد دونالد ترامپ، که قصد خود را برای اعمال تعرفه بر چین اعلام کرد، نوسانات بیشتری را تجربه کرد. صادرکنندگان کلیدی مانند ایالات متحده، برزیل و آرژانتین همچنان به عرضه به منطقه آسیا ادامه خواهند داد، اما انتظار میرود رقابت بین این بازیگران همچنان شدید باشد. رقابتپذیری صادرات ایالات متحده و آمریکای جنوبی به نوسانات ارزی، سیاست داخلی و توافقنامههای تجاری بستگی دارد. هرگونه محدودیت صادراتی – از اوکراین یا آرژانتین – عرضه جهانی را محدود میکند.
چین، یکی از بزرگترین واردکنندگان ذرت در سطح جهان، نقش مهمی در شکلدهی به جریانهای تجارت ذرت آسیا ایفا کرد الگوهای خرید چین و اقدامات مربوط به افزایش ذخایر میتواند منجر به افزایش ناگهانی تقاضای جهانی شود. تغییر سیاستها در چین بازتابهای جهانی دارد – برای مثال، وقتی چین ذخیرهسازی ذرت را افزایش میدهد، قیمتهای جهانی واکنش نشان میدهند. تایید صادرات ذرت آرژانتین به چین، به همراه مازاد قابل صادرات برزیل، توانست در میانه شعله ور شدن مجدد تنشهای تجاری بین آمریکا و چین، عرضه را متنوع کرده و وابستگی به ذرت آمریکا را کاهش دهد. طبق گزارش اداره ملی آمار، در سال ۲۰۲۴، این کشور واردات ذرت خود را تقریباً به نصف کاهش داد، در حالی که تولید ذرت داخلی را سالانه بیش از ۶ میلیون تن افزایش داد و به ۲۹۵ میلیون تن رسانده است. طبق دادههای S&P Global Commodity Insight، برای سال تجاری ۲۰۲۵ (اکتبر-سپتامبر)، واردات ذرت چین ۱۰ میلیون تن است که ۵۷.۴ درصد نسبت به سال قبل کاهش یافته است.قیمت ذرت داخلی در چین در بحبوحه برداشت بیسابقه ذرت و ذخایر فراوان، همچنان رو به کاهش است و واردات را کمتر جذاب میکند. کان پنگ، مدیر تحقیقات و تحلیل در Commodity Insights، گفت: «حاشیه واردات ذرت به پایینترین سطح خود از سال ۲۰۲۲ رسیده است.با این حال، چین جای رشد دارد و به طور پیوسته در زمینه استفاده از بذر ذرت GMO پیشرفت میکند و وزارت کشاورزی و امور روستایی چین ۳۶ گونه اصلاح ژنتیکی شده را تأیید و ثبت کرده است، این بخش احتمالاً به صورت تصاعدی رشد خواهد کرد. در همین حال، دولت چین همچنان از بازارهای داخلی خود حمایت میکند و در شهریور ماه به طور غیررسمی دستور توقف واردات ذرت را برای تقویت قیمت فروش کشاورزان محلی صادر کرد.چین میزان ذرتی را که [کارخانههای خوراک دام] میتوانند وارد کنند را نیز محدود کرده است، [این کاهش] احتمالاً ۵۰٪ خواهد بود و ما امسال شاهد کاهش قابل توجهی در واردات بودهایم که اندکی با واردات جو و سورگوم جبران شد. با توجه به اینکه ذرت به عنوان یک کالای اساسی در آسیا، به ویژه برای خوراک دام، مورد استفاده قرار میگیرد، گسترش طبقه متوسط در این منطقه احتمالاً منجر به افزایش تقاضا برای رژیمهای غذایی غنی از پروتئین خواهد شد که این امر منجر به مصرف مرغ، گوشت خوک و ماهی میشود. تحولات سالهای اخیر نشان دادهاند که شیوههای پیشرفته کشاورزی – مانند آبیاری دقیق، نظارت مبتنی بر هوش مصنوعی و پذیرش بذر هیبریدی – به تولیدکنندگان در کاهش خطرات کمک میکنند. تحلیلگران انتظار دارند که میانگین قیمت جهانی ذرت در ششماهه دوم سال ۲۰۲۵ در محدوده ۲۳۰ دلار در هر تن باشد و در سال ۲۰۲۶ – بسته به آب و هوا و تحولات سیاسی – با اندکی کاهش به ۲۲۲ دلار در هر تن برسد.
