اتحادیه ملی محصولات کشاورزی در بیانیهای تفصیلی، ضمن نقد نگاههای تکبعدی به درآمد گلخانهداران، تأکید کرد که حمایت از معیشت مردم و حمایت از تولیدکننده واقعی در تقابل با یکدیگر نیستند، بلکه بیتوجهی به هزینههای تمامشده تولید، کشور را در آینده به واردات وابستهتر خواهد کرد.
طرح مثالهای موردی از سوی مقامات عالیرتبه کشور درباره سودآوری برخی بخشهای خاص کشاورزی، واکنش صریح بخش خصوصی را به همراه داشته است. اتحادیه ملی محصولات کشاورزی ایران با انتشار بیانیهای ۴ مادهای و ارائه آمارهای مستند از تجارب جهانی، خواستار تدوین الگوی عادلانه مصرف انرژی، تفکیک مصرف مولد از غیرمولد و مشارکت کارشناسی تشکلها در تصمیمسازیهای کلان اقتصادی شد.
بیانیه این اتحادیه به شرح ذیل است:
به نام خدا
بیانیه رسمی اتحادیه ملی محصولات کشاورزی ایران
کشاورزی؛ ستون امنیت غذایی، استقلال اقتصادی و تابآوری ملی
حمایت از معیشت مردم، بدون تضعیف توان تولید کشور
در پی اظهارات اخیر ریاست محترم جمهوری درباره اصلاح قیمت حاملهای انرژی، جلوگیری از بهرهبرداری غیرمنصفانه از یارانهها و اختصاص منابع حاصل از آن به حمایت از اقشار کمدرآمد جامعه، اتحادیه ملی محصولات کشاورزی ایران ضمن تأکید بر ضرورت حمایت از معیشت مردم و توزیع عادلانه منابع ملی، توجه به واقعیتهای اقتصادی و راهبردی بخش کشاورزی کشور را ضروری میداند.
۱. کشاورزی؛ فراتر از یک فعالیت اقتصادی
کشاورزی یکی از ارکان امنیت ملی و استقلال اقتصادی کشور است. در شرایط تحریم، جنگ، محدودیتهای تجاری و دشواری تأمین کالا از بازارهای بینالمللی، این کشاورزان و تولیدکنندگان داخلی هستند که مسئولیت تأمین مهمترین بخش از غذای جامعه و مواد اولیه صنایع غذایی کشور را بر عهده دارند. تضعیف توان تولید داخلی در چنین شرایطی، وابستگی کشور به واردات و آسیبپذیری آن در برابر فشارهای خارجی را افزایش میدهد.
از این منظر، حمایت از کشاورزی، حمایت از استقلال اقتصادی و بخشی از راهبرد مقاومت اقتصادی در برابر فشارهای خارجی است.
۲. درباره مثال گلخانهدار و فروش محصول کیلویی چهار دلار
در اظهارات اخیر ریاست محترم جمهوری، به گلخانهداری اشاره شده است که محصول خود را کیلویی چهار دلار به فروش میرساند، اما گازوئیل مورد نیاز خود را با نرخ ۳۰۰ تومان تأمین میکند. در این زمینه لازم است توجه شود که بخش عمده گلخانهداران کشور تولیدکنندگانی محصولاتی نظیر خیار، گوجهفرنگی و فلفل دلمهای هستند؛ محصولاتی که از اقلام اصلی سبد غذایی مردم و از محصولات مهم صادراتی کشور محسوب میشوند.
تولید محصولات خاص و گرانقیمت، نظیر توتفرنگی خارج از فصل، بخش محدودی از فعالیت گلخانهای است و نمیتوان وضعیت اقتصادی آن را به تمام گلخانهداران تعمیم داد.
همچنین قیمت فروش یک محصول صادراتی، معادل سود خالص تولیدکننده نیست؛ هزینههای احداث و استهلک گلخانه، تجهیزات، بذر، نهادهها، نیروی انسانی، انرژی، بستهبندی، حملونقل، استانداردهای صادراتی و بازاریابی باید در محاسبات اقتصادی لحاظ شوند.
بنابراین، ارزیابی بهرهمندی تولیدکنندگان از یارانه انرژی باید بر اساس اطلاعات واقعی، میزان مصرف، بهرهوری، ارزش افزوده، اشتغال و سهم آنان در تأمین بازار داخلی و صادرات انجام شود.
۳. عدالت در یارانه باید شامل تمام بخشهای اقتصادی باشد
در اقتصاد کشور، صنایع بزرگ و انرژیبر نظیر فولاد، پتروشیمی، سیمان، خودروسازی و سایر صنایع نیز وجود دارند که هر یک سهمی از منابع انرژی کشور را مصرف میکنند.
اگر هدف اصلاح نظام یارانه انرژی، جلوگیری از اتلاف منابع و برخورد با بهرهبرداری غیرمنصفانه است، ضروری است تمام بخشهای اقتصادی با معیارهای شفاف و متناسب با فعالیت خود ارزیابی شوند. چرا در این ارزیابی باید مثال یک گلخانهدار برجسته شود، اما درباره میزان مصرف انرژی، ارزش افزوده، اشتغال و بازده اقتصادی سایر صنایع بزرگ نیز به همان اندازه بحث و بررسی صورت نگیرد؟
اتحادیه مخالف حمایت از صنایع نیست؛ بلکه معتقد است حمایت از همه بخشهای مولد باید متناسب با نقش آنها در اقتصاد ملی، بهرهوری و منافع عمومی صورت گیرد.
۴. تجربه جهانی؛ حمایت از کشاورزی یک سیاست راهبردی است
بر اساس گزارش سال ۲۰۲۶ سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، مجموع حمایت دولتها از بخش کشاورزی در ۵۶ اقتصاد مورد بررسی در سال ۲۰۲۵ از ۹۵۰ میلیارد دلار فراتر رفته است. متوسط حمایت مستقیم از کشاورزان در دوره ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ نیز سالانه حدود ۶۶۱ میلیارد دلار بوده است. این حمایتها تنها پرداخت نقدی نیست، بلکه شامل حمایت از تولید، بیمه، زیرساخت، تحقیقات، مدیریت منابع طبیعی، توسعه فناوری و پایداری کشاورزی نیز میشود.
این آمار نشان میدهد که کشورهای جهان، کشاورزی را یک بخش راهبردی میدانند و برای حفظ و توسعه آن سرمایهگذاری میکنند.
۵. تجربه هلند؛ کشاورزی میتواند موتور صادرات و توسعه صنعتی باشد
کشور هلند با وجود وسعت محدود، به یکی از قدرتهای مهم جهانی در تولید و تجارت محصولات کشاورزی و صنایع وابسته تبدیل شده است.
بر اساس آمار رسمی اداره آمار هلند (CBS) و دانشگاه واگنینگن (WUR)، ارزش صادرات کالاهای کشاورزی این کشور در سال ۲۰۲۵ به حدود ۱۳۷.۵ میلیارد یورو رسید.
از این میزان، ۸۸.۴ میلیارد یورو مربوط به کالاهای تولیدشده در خود هلند و ۴۹.۱ میلیارد یورو مربوط به صادرات مجدد محصولات سایر کشورها بوده است.
درآمد ارزی حاصل از صادرات محصولات کشاورزی تولید داخل نیز حدود ۴۳.۵ میلیارد یورو برآورد شده است.
هلند در کنار تولید محصولات کشاورزی، در حوزه گلخانههای پیشرفته، تجهیزات و فناوریهای کشاورزی، ماشینآلات، بذر، صنایع غذایی، فرآوری و زنجیره تجارت نیز ظرفیتهای گستردهای ایجاد کرده است.
این تجربه نشان میدهد که کشاورزی میتواند از یک فعالیت تولیدی به زنجیرهای بزرگ از صنعت، فناوری، اشتغال و ارزآوری تبدیل شود.
۶. کشاورزی و معیشت میلیونها ایرانی
اهمیت کشاورزی تنها به جمعیت شاغل مستقیم این بخش محدود نمیشود. خانوادههای کشاورزان، فعالان صنایع غذایی و تبدیلی، تولیدکنندگان نهادهها، بستهبندی، سردخانه، حملونقل، توزیع و تجارت محصولات کشاورزی، همگی به پایداری این زنجیره وابستهاند.
برآوردهای مطرحشده درباره وابستگی معیشتی حدود ۲۳ تا ۲۴ درصد جمعیت کشور به کشاورزی و صنایع وابسته، ضرورت توجه به آثار اجتماعی و اقتصادی تصمیمات این بخش را دوچندان میکند. این برآورد باید با محاسبه جامع اشتغال مستقیم و غیرمستقیم و خانوادههای وابسته مستندسازی شود.
بنابراین، هرگونه تصمیم اقتصادی درباره انرژی و سیاستهای حمایتی باید آثار خود را بر کل این زنجیره و خانوادههای وابسته به آن در نظر بگیرد.
۷. پیشنهادات اتحادیه برای اصلاح سیاستهای حمایتی
اتحادیه ملی محصولات کشاورزی ایران ضمن حمایت از اصلاح نظام یارانهها و مقابله با هرگونه سوءاستفاده از منابع عمومی، پیشنهاد میکند:
۱. الگوی مصرف انرژی برای انواع فعالیتهای کشاورزی، گلخانهای و صنایع وابسته، متناسب با نوع محصول، شرایط اقلیمی و نیاز واقعی تولید تدوین شود.
۲. سهمیه انرژی تولیدکنندگان واقعی، بهویژه تولیدکنندگان محصولات اساسی و صادراتمحور، با هدف حفظ استمرار تولید مورد حمایت قرار گیرد.
۳. میان مصرف مولد و بهرهور انرژی با مصرف غیرمولد، اتلاف انرژی و بهرهبرداری رانتی تفاوت قائل شوند.
۴. تسهیلات کمبهره برای نوسازی گلخانهها، اصلاح سامانههای گرمایشی، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و کاهش مصرف انرژی اختصاص یابد.
۵. بخشی از منابع حاصل از اصلاح یارانه انرژی، علاوه بر حمایت از معیشت اقشار آسیبپذیر، به افزایش بهرهوری و تقویت زیرساختهای تولید کشاورزی اختصاص پیدا کند.
۶. حمایت از تولید ارگانیک، حفاظت از خاک، مدیریت منابع آب، کاهش مصرف سموم و توسعه کشاورزی پایدار در سیاستهای حمایتی دولت جایگاه ویژهای داشته باشد.
۷. آثار هرگونه افزایش قیمت انرژی بر قیمت تمامشده محصولات غذایی، اشتغال روستایی، صنایع تبدیلی و صادرات کشاورزی پیش از اجرای سیاستها بررسی شود.
سخنان پایانی
اتحادیه ملی محصولات کشاورزی ایران بر این باور است که حمایت از معیشت مردم و حمایت از تولیدکنندگان واقعی، دو سیاست متعارض نیستند؛ بلکه مکمل یکدیگرند.
نمیتوان از یک سو نگران سفره مردم بود و از سوی دیگر، نسبت به هزینههای تولید مواد غذایی و آینده تولیدکنندگان بیتفاوت ماند.
کشاورز ایرانی در شرایط دشوار اقتصادی، محدودیتهای مالی، کمبود آب، نوسانات بازار و تحریمهای بینالمللی همچنان به تولید ادامه میدهد. این ظرفیت ارزشمند ملی باید حفظ و تقویت شود.
اگر امروز از تولیدکننده حمایت نکنیم، فردا برای تأمین غذای مردم ناچار خواهیم بود هزینههای سنگینتری برای واردات و وابستگی به خارج بپردازیم.
کشاورزی هزینه نیست؛ سرمایه ملی، پشتوانه امنیت غذایی و سنگر استقلال اقتصادی کشور است.
اتحادیه ملی محصولات کشاورزی ایران آمادگی دارد با همکاری دولت، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت صمت، سازمان برنامه و بودجه و اتاق بازرگانی، در تدوین الگوی عادلانه و پایدار حمایت از تولید و اصلاح سیاستهای انرژی مشارکت کارشناسی داشته باشد.
با احترام
هیئتمدیره اتحادیه ملی محصولات کشاورزی ایران




































