در جهان امروز، مزیت رقابتی کشورها دیگر صرفاً بر پایه دسترسی به منابع طبیعی تعریف نمیشود، بلکه توانایی تبدیل مواد خام به محصولات دانشبنیان و ایجاد ارزش افزوده، مهمترین شاخص توسعه صنعتی و اقتصادی محسوب میشود. در چنین شرایطی، صنایع پالایش غلات جایگاهی فراتر از یک صنعت غذایی پیدا کردهاند و به یکی از ارکان اصلی اقتصادهای پیشرفته در حوزههای غذا، سلامت، دارو، انرژی و صنایع زیستی تبدیل شدهاند.
ایران به عنوان یکی از کشورهای دارای ظرفیتهای گسترده در حوزه تولید و فرآوری غلات، سالهاست که از طریق پالایشگاههای غلات، محصولات ارزشمندی همچون انواع نشاسته، گلوکز، مالتودکسترین، گلوتن گندم و سایر مشتقات ذرت و گندم را در اختیار صنایع مختلف قرار میدهد. این محصولات مواد اولیه صدها کارخانه فعال در صنایع غذایی، شیرینی و شکلات، نوشیدنی، سلولزی، داروسازی، دام و طیور، صنایع شیمیایی و بسیاری از بخشهای تولیدی کشور هستند. اما امروز گام بسیار بزرگتری در حال برداشته شدن است؛ گامی که صنعت پالایش غلات را وارد یکی از پیچیدهترین و حساسترین حوزههای تولید مواد اولیه دارویی میکند.
تولید دکستروز منوهیدرات (DMH) و دکستروز آنهیدروز (DAH) در گریدهای غذایی، دارویی و بهویژه گرید تزریقی، نیازمند فناوریهای پیشرفته، تجهیزات مدرن، کنترلهای دقیق فرآیندی، آزمایشگاههای تخصصی و نظامهای تضمین کیفیت بسیار سختگیرانه است. گرید تزریقی این محصولات در زمره حساسترین مواد اولیه مورد استفاده در صنایع دارویی قرار دارد و کوچکترین انحراف از استانداردهای تعیینشده میتواند بر سلامت بیماران تأثیرگذار باشد.
این محصولات در تولید انواع سرمهای تزریقی، محلولهای دیالیز، فرآوردههای درمانی، محلولهای تغذیه و بسیاری از محصولات حیاتی حوزه سلامت مورد استفاده قرار میگیرند. به همین دلیل تنها تعداد محدودی از کشورهای جهان به فناوری و زیرساخت لازم برای تولید صنعتی این محصولات دست یافتهاند.
گروه عازم با درک این ضرورت ملی و با نگاه بلندمدت به آینده صنعت کشور، پروژه بزرگ تولید دکستروز را در دستور کار قرار داده است. این پروژه با ظرفیت تولید روزانه ۵۰ تن دکستروز منوهیدرات و ۲۵ تن دکستروز آنهیدروز در سه گرید غذایی، دارویی و تزریقی طراحی شده و یکی از بزرگترین سرمایهگذاریهای صنعت پالایش غلات کشور در حوزه سلامت و دارو به شمار میرود. برنامه ریزی های انجام شده حکایت از بهره برداری این پروژه تا پایان سال ۱۴۰۵ خواهد بود.
از منظر اقتصادی، این پروژه تنها یک واحد تولیدی جدید نیست؛ بلکه یک سرمایهگذاری ملی در جهت تکمیل زنجیره ارزش کشور محسوب میشود. در اقتصادهای توسعهیافته، سودآوری واقعی نه در فروش مواد خام، بلکه در تولید محصولات تخصصی با فناوری بالا نهفته است. هرچه در زنجیره ارزش به سمت محصولات پیشرفتهتر حرکت کنیم، ارزش افزوده، اشتغال تخصصی، سودآوری و توان رقابتی کشور افزایش خواهد یافت. این پروژه نمونهای از حرکت از «اقتصاد مبتنی بر منابع» به «اقتصاد مبتنی بر دانش و فناوری» است. آینده صنایع پالایشگاهی صرفاً در افزایش ظرفیت تولید نیست، بلکه در توسعه محصولات پیچیدهتر، دانشمحورتر و دارای فناوری بالاتر تعریف میشود. سازمانهایی که بتوانند زودتر وارد این عرصه شوند، رهبران بازارهای آینده خواهند بود.
تولید داخلی دکستروزهای دارویی و تزریقی میتواند وابستگی کشور به واردات را به شکل چشمگیری کاهش دهد. سالانه مبالغ قابل توجهی ارز برای تأمین این مواد اولیه استراتژیک از کشور خارج میشود. توسعه این ظرفیت تولیدی ضمن جلوگیری از خروج میلیونها دلار ارز، موجب افزایش تابآوری اقتصادی کشور در برابر تحریمها و محدودیتهای بینالمللی خواهد شد.
این پروژه همچنین نقش مهمی در توسعه سرمایه انسانی کشور ایفا خواهد کرد. بهرهبرداری از خطوط تولید دارویی و تزریقی مستلزم حضور متخصصان حوزههای مهندسی شیمی، بیوتکنولوژی، داروسازی، میکروبیولوژی، کنترل کیفیت، مهندسی صنایع، اتوماسیون و فناوری اطلاعات است. بنابراین علاوه بر توسعه صنعتی، زمینه اشتغال نیروهای متخصص و ارتقای دانش فنی کشور نیز فراهم خواهد شد.
برند دارویی گروه عازم با نام «شهدارو» نیز با همین نگاه شکل گرفته است. چشمانداز ما صرفاً تأمین نیاز داخلی نیست، بلکه ایجاد یک برند معتبر منطقهای در حوزه مواد اولیه دارویی و حضور مؤثر در بازارهای صادراتی منطقه است. موقعیت جغرافیایی ایران و دسترسی به بازارهای خاورمیانه، آسیای مرکزی، قفقاز و کشورهای همسایه فرصت ارزشمندی برای تبدیل شدن به قطب منطقهای تولید مواد اولیه دارویی فراهم کرده است.
ما معتقدیم همانگونه که امنیت غذایی یکی از پایههای استقلال کشور است، امنیت دارویی نیز یکی از ارکان اصلی اقتدار ملی محسوب میشود. کشوری که توانایی تولید مواد اولیه استراتژیک دارویی را در داخل مرزهای خود داشته باشد، در شرایط بحرانهای جهانی، تحریمها و اختلالات زنجیره تأمین از پایداری بیشتری برخوردار خواهد بود.
بیتردید راهاندازی پروژه ملی دکستروز گروه عازم و توسعه برند دارویی شهدارو، تنها یک موفقیت سازمانی برای یک مجموعه صنعتی نیست؛ بلکه گامی مؤثر در مسیر خودکفایی، توسعه فناوری، خلق ارزش افزوده، تقویت امنیت دارویی و ارتقای جایگاه صنعتی جمهوری اسلامی ایران در منطقه خواهد.
سید محمدتقی نقوی
رئیس هیئت مدیره گروه عازم (گلشهد، شهدینه، گلدینه)
