گزارش «وضعیت امنیت غذایی و تغذیه در جهان ۲۰۲۶» | فائو، ایفاد، یونیسف، برنامه جهانی غذا و سازمان جهانی بهداشت
به قلم رامین امینی زارع
گزارش «وضعیت امنیت غذایی و تغذیه در جهان ۲۰۲۶» که بهطور مشترک توسط فائو، صندوق بینالمللی توسعه کشاورزی، یونیسف، برنامه جهانی غذا و سازمان جهانی بهداشت منتشر شده، بخش قابلتوجهی از تحلیل خود را به شکاف تأمین مالی در نظامهای کشاورزی و غذایی اختصاص داده است. این بخش نشان میدهد که بدون اصلاح ساختار تأمین مالی و مدیریت ریسک تولیدکنندگان، کاهش هزینه رژیم غذایی سالم (Cost of a Healthy Diet) بهسختی محقق خواهد شد.
یکی از آمارهای کمتر شنیدهشده گزارش، شکاف جهانی تأمین مالی بنگاههای کوچک و متوسط کشاورزی است که به رقم قابلتوجه ۵.۷ تریلیون دلار میرسد. این بنگاهها که بخش عمده تولید، فرآوری و توزیع غذا را در کشورهای کمدرآمد و متوسط بر عهده دارند، بهدلیل حاشیه سود کم و مواجهه با نوسانات اقلیمی و قیمتی، در وضعیتی قرار دارند که گزارش آن را خلأ میانی (Missing Middle) میان خردمالی و بانکداری تجاری توصیف میکند.
دومین یافته کمتر شناختهشده به نشست جهانی تغذیه برای رشد در سال ۲۰۲۵ در پاریس بازمیگردد؛ رویدادی که در آن ۱۰۶ دولت و نهاد چندجانبه، تعهداتی معادل نزدیک به ۲۷.۵۵ میلیارد دلار برای تأمین مالی تغذیه ثبت کردند، از جمله پنج میلیارد دلار از بانک جهانی و ۹.۵ میلیارد دلار از بانک توسعه آفریقا تا سال ۲۰۳۰. گزارش تأکید میکند که نهادهای توسعه مالی باید سازوکارهای وامدهی ترجیحی (Concessional Lending) را برای بنگاههای کوچک کشاورزی گسترش دهند.
سومین آمار به نابرابری جنسیتی در بهرهوری کشاورزی مربوط است: بستن شکاف بهرهوری میان زنان و مردان در مزارع هماندازه، که هماکنون در سطح جهانی ۲۴ درصد است، میتواند تولید ناخالص داخلی جهانی را حدود یک درصد افزایش داده و شمار افراد ناامن غذایی را تا ۴۵ میلیون نفر کاهش دهد.
گزارش راهکارهایی مانند تأمین مالی ترکیبی (Blended Finance) میان منابع دولتی، خصوصی و کمکهای توسعهای را برای پوشش ریسک تولیدکنندگان کوچک پیشنهاد میدهد. چنین سازوکارهایی، در کنار مشارکتهای عمومی-خصوصی، میتوانند نقش حیاتی در حفاظت مالی کشاورزان خرد در برابر شوکهای اقلیمی و قیمتی ایفا کنند و زمینه را برای دسترسی پایدارتر به سرمایه در سراسر زنجیره ارزش غذایی فراهم آورند.بدیهی است یکی از نقش آفرینان اصلی در زمینه تامین مالی کشاورزی در هر کشور بانک کشاورزی ونظام بیمه کشاورزی است که در تامین اعتبارات مورد نیاز و مدیریت ریسک های مالی نقش مهمی دارند و باید به طور مضاعف از سوی دولت ها مورد حمایت قرارگیرند،زیرا به هر روی امنیت غذایی مولفه اصلی و بنیادین امنیت ملی کشورهاست.
