سیدجواد جهرمی مدیرعامل بورس کالای ایران، در نشست کمیسیون صنایع غذایی اتاق بازرگانی ایران با تأکید بر اینکه سازوکار بورس کالا تغییری نکرده است، اصلیترین عامل افزایش قیمتها را ناترازی مزمن در سمت عرضه مواد پتروشیمی دانست و گفت بدون اصلاح عرضه، هیچ ابزار کنترلی از جمله سقف قیمت یا محدودیتهای معاملاتی، منجر به آرامش پایدار بازار نخواهد شد.
به گزارش پایگاه خبری صنعت غذا و کشاورزی (اگروفودنیوز)، مدیرعامل بورس کالای ایران با اشاره به کاهش محسوس عرضه مواد پتروشیمی و افزایش همزمان تقاضا، اعلام کرد تنها راهکار کوتاهمدت برای کنترل التهاب بازار، تسهیل واردات مواد اولیه و در بلندمدت توسعه متوازن صنعت بالادست متناسب با ظرفیتهای ایجادشده در پاییندست است.
جهرمی در ابتدای سخنان خود با قدردانی از طرح دیدگاههای فعالان صنایع غذایی، اظهار کرد مسائل مطرحشده در این نشست مسبوق به سابقه است و در دورههای مختلف نیز تجربه شده است. به گفته وی، سازوکار بورس کالا همان سازوکار سالهای گذشته است و اتفاق جدیدی در چارچوب معاملات رخ نداده که بتوان افزایش قیمتها را به عملکرد بورس نسبت داد.
کاهش عرضه و تشدید ناترازی بازار
وی با اشاره به وضعیت عرضه مواد پتروشیمی گفت در سال جاری میزان عرضه در برخی گریدها نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۲۰ درصد کاهش داشته و در برخی ماهها افت ماهانه قابلتوجهی ثبت شده است. جهرمی افزود کاهش واردات، مشکلات خوراک واحدهای پتروشیمی و افزایش مصرف داخلی از جمله دلایل اصلی این ناترازی است و تأکید کرد تقاضا برای محصولاتی مانند PET دیگر ماهیت فصلی ندارد و بهصورت مستمر در بازار وجود دارد.
راهکار کوتاهمدت؛ واردات مواد اولیه
مدیرعامل بورس کالا با بیان اینکه در کوتاهمدت راهی جز واردات برای تعدیل بازار وجود ندارد، گفت حتی پیشنهاد شده است شرکتها بتوانند با ارز خود نسبت به واردات اقدام کنند، مشروط بر اینکه مسیر تخصیص و مجوزها از سوی وزارت صمت و بانک مرکزی تسهیل شود. به گفته وی، واردات هدفمند برخی گریدهای خاص میتواند فشار تقاضا را از بازار داخلی کاهش دهد.
لزوم توسعه بالادست در بلندمدت
جهرمی با انتقاد از توسعه نامتوازن زنجیره ارزش پتروشیمی اظهار کرد در حالی که مجوزهای متعدد برای صنایع پاییندست صادر شده، سرمایهگذاری متناسبی در بالادست صورت نگرفته است. وی تأکید کرد تنظیمگری مؤثر مستلزم نگاه بلندمدت و برنامهریزی مشترک میان وزارتخانههای ذیربط و شرکت ملی صنایع پتروشیمی است.
چالش تقاضای غیرواقعی و سهمیهها
وی با اشاره به مشکلات سمت تقاضا گفت بخش قابل توجهی از التهاب بازار ناشی از تقاضای غیرواقعی و سوءاستفاده از سهمیههاست. جهرمی تصریح کرد شناسایی واحدهای غیرفعال، پالایش سهمیهها و پایش تولید واقعی، نیازمند همکاری نزدیک اتاق بازرگانی و انجمنهای تخصصی است، چراکه فعالان صنعت شناخت دقیقی از وضعیت واقعی واحدها دارند.
سقف قیمت، راهحل نیست
مدیرعامل بورس کالای ایران با مخالفت صریح با مداخلات قیمتی از جمله تعیین سقف رقابت، گفت تجربههای گذشته نشان داده است که چنین سیاستهایی تنها به افزایش تقاضای صوری و انحراف در تصمیمگیریهای سیاستگذار منجر میشود. به گفته وی، خریداران بر اساس انتظارات بازار، تعهدات صادراتی و محاسبات اقتصادی خود اقدام به خرید میکنند و محدودیت قیمتی الزاماً منجر به کاهش قیمت نخواهد شد.
موضع بورس کالا درباره عرضه اختصاصی
جهرمی در واکنش به درخواست صنایع غذایی برای عرضه اختصاصی مواد پتروشیمی تأکید کرد بورس کالا از منظر اجرایی مشکلی با این موضوع ندارد، اما تصمیمگیری در این خصوص بر عهده نهاد سیاستگذار و رگولاتور یعنی وزارت صمت است. وی افزود هر زمان جمعبندی مشخصی از سوی وزارتخانه اعلام شود، بورس کالا آمادگی اجرای آن را دارد.
ضرورت هماهنگی نهادی
وی در پایان با اشاره به جایگاه اتاق بازرگانی ایران بهعنوان مشاور قوای سهگانه، تأکید کرد حل مشکلات فعلی نیازمند تصمیمگیری هماهنگ و مسئولانه میان دولت، بخش خصوصی و نهادهای تنظیمگر است و بدون حضور و ایفای نقش فعال متولیان اصلی، امکان دستیابی به راهحلهای عملیاتی وجود نخواهد داشت.
