در حالی که بسیاری از کشورها مالیات را بهصورت درصدی ثابت بر سود شرکتها محاسبه میکنند، نظام مالیاتی ایران همچنان بر پایه تشخیص ممیز و رویههای سلیقهای عمل میکند؛ مدلی که به گفته دکتر پرویز جهانگیری، موجب هدررفت منابع، افزایش فساد و کاهش توان رقابتی بنگاهها شده است.
تهران – پایگاه خبری صنعت غذا و کشاورزی: دکتر پرویز جهانگیری، رئیس انجمن افزودنیهای صنایع غذایی و رئیس هیئت مدیره گروه صنعتی پارس استا، در گفتوگویی انتقادی، ساختار فعلی نظام مالیاتی کشور، به ویژه در بخش وصول و مالیات بر ارزش افزوده، را عامل اصلی ایجاد فساد، رکود اقتصادی و به خطر افتادن امنیت غذایی دانست. وی خواستار گذار فوری به یک سیستم مالیاتی شفاف، سیستمی و مبتنی بر سود شرکتها شد.
دکتر جهانگیری با اشاره به رویههای جاری در سازمان امور مالیاتی، اظهار داشت: «نحوه وصول مالیات در کشور ما، با هیچ استاندارد جهانی مطابقت ندارد. گاه شاهد برخوردهایی هستیم که به منزله غارت اسناد و تجهیزات مودیان است و در پاسخ نیز تنها به «گزارش رسیده» استناد میشود. این سیاست ناشی از قوانین سختگیرانه و عدم اعتماد ساختاری به فعالان اقتصادی است.»
فساد ریشهدار در سلیقهمحوری تشخیص مالیات
به گفته وی، تفاوت اساسی نظام مالیاتی ایران با جهان در این است که در اکثر کشورها، مالیات درصدی مشخص از سود شرکتها است، اما در ایران، این امر کاملاً سلیقهای و بر اساس نظر ممیز صورت میگیرد. این دخالت سلیقهای، حتی در صورت اشتباه ممیز، اغلب توسط هیئت تشخیص تأیید میشود که این امر، به گفته دکتر جهانگیری، «بستری برای فساد سازمان یافته و اخذ مبالغی گاه حتی به صورت ارزی از سوی برخی عناصر فراهم آورده است.»
پیشنهاد تحول بنیادین: مالیات ۱۰ درصدی سیستمی
راهکار جهانگیری برای خروج از این وضعیت، حرکت به سمت رویههای بینالمللی است: «پیشنهاد ما اجرای یک سیستم مالیاتی شفاف با نرخ ثابت ۱۰ درصدی به صورت سیستمی بر سود واقعی شرکتها است. این تغییر بنیادین، وصول مالیات را تسهیل کرده، درآمد دولت را به طور قطع افزایش میدهد و به طور همزمان، بسیاری از فرارهای مالیاتی و زمینههای فساد را منتفی میسازد.»
وی افزود: «حذف ممیز و سیستمی کردن اخذ مالیات، گامی حیاتی در جهت کوچکسازی دولت، افزایش شفافیت و جلوگیری از هرگونه باجگیری و رشوه خواهد بود.»
مالیات بر ارزش افزوده؛ هزینهتراشی برای مصرفکننده نهایی
انتقاد شدید دکتر جهانگیری متوجه شیوه اجرای مالیات بر ارزش افزوده نیز بود. وی تأکید کرد: «این مالیات باید بر اساس ارزش افزودهای که در هر مرحله ایجاد میشود محاسبه گردد، نه اینکه با تحمیل هزینههای انباشته شده، مودی را ملزم به پرداخت مالیات بر ارزشهایی کنیم که خود ایجاد نکرده است. این رویکرد نادرست، صرفاً هزینه را به دوش مصرفکننده نهایی تحمیل میکند و این رویه صرفاً در کشور ما مشاهده میشود.»
صنعت غذا و کشاورزی؛ خط قرمز امنیت غذایی
رئیس انجمن افزودنیهای صنایع غذایی با تأکید بر اهمیت استراتژیک بخش غذا و کشاورزی، نسبت به عواقب فشارهای مالیاتی بر این صنعت هشدار داد: «صنعتی که کمترین وابستگی به واردات را دارد و از منابع تجدیدپذیر ملی چون خاک، آب و آفتاب بهره میبرد، اگر تحت فشار مالیاتی اشتباه قرار گیرد، امنیت غذایی کشور را به مخاطره میاندازد.»
وی خاطرنشان کرد که سیاستگذاری صحیح در این حوزه میتواند منجر به بازگشت خودکفایی در محصولات اساسی، جلوگیری از خروج ارز و جهش در صادرات غیرنفتی شود.
دکتر جهانگیری در پایان تأیید کرد که با توجه به خطرات موجود ناشی از قوانین سختگیرانه و اشتباه مالیاتی، اخیراً نامهای مفصل به رئیسجمهور و معاون اول ایشان ارسال کرده و هشدارهای لازم را در این خصوص ابلاغ نموده است.
