صنعت غذا امروز تنها یک بخش اقتصادی نیست؛ بلکه خط مقدم امنیت ملی و سلامت اجتماعی کشور است. در روزهایی که سایه سنگین تنشهای بینالمللی و آثار مخرب جنگ بر اقتصاد جهانی سنگینی میکند، سفرههای مردم بیش از هر زمان دیگری تحت فشار تورم و کمبود نقدینگی قرار گرفته است. برای بررسی ابعاد این بحران و یافتن راهکارهای عبور از انسداد فعلی، به سراغ دکتر احمد فتحاللهی، رئیس هیئتمدیره شرکت سبزی ایران، نایبرئیس هیئتمدیره انجمن علوم و صنایع غذایی ایران و پیشکسوت نامآشنای این صنعت رفتهایم. ایشان با نگاهی آسیبشناسانه، از روایت تلخ سفرههای خالی و ضرورت جراحی در سیاستگذاریهای کلان میگوید.
سفرههایی که کوچک میشوند؛ فاجعهای فراتر از عدد و رقم
دکتر احمد فتحاللهی در ابتدای این گفتگو، تورم را فراتر از شاخصهای آماری توصیف کرد و گفت: «وقتی از تورم در صنعت غذا حرف میزنیم، درباره اعداد مجرد در ترازنامهها صحبت نمیکنیم؛ ما از یک روایت تلخ انسانی سخن میگوییم. افزایش سرسامآور قیمت خوراکیها، بهویژه پس از شوکهای ناشی از جنگ سوم و حذف ارز ترجیحی، مستقیماً قلب تپنده جامعه یعنی خانوارها را هدف قرار داده است. کمبود مواد غذایی در سفره مردم یک زنگ خطر جدی و یک فاجعه انسانی-اقتصادی است که فقر را به لایههای عمیقتر جامعه سوق میدهد.»
چالش تامین؛ از اسانسهای وارداتی تا بحران بستهبندی
این فعال و پیشکسوت صنایع غذایی با اشاره به وابستگی زنجیره تولید به نهادههای خارجی افزود: «بسیاری از واحدهای تولیدی ما برای ادامه حیات به واردات مواد اولیه کلیدی مانند اسانسها، رنگهای خوراکی، افزودنیها و حتی ملزومات بستهبندی وابسته هستند. نوسانات ارزی و محدودیتهای بانکی، این شریانهای حیاتی را مسدود کرده است. تولیدکنندهای که با سیلی صورت خود را سرخ نگه داشته، اکنون با پارادوکس عجیبی روبروست: از یک سو هزینههای تولید به دلیل حذف یارانهها جهش یافته و از سوی دیگر قدرت خرید مصرفکننده توان همراهی با این قیمتها را ندارد.»
تیشه «بحران انرژی» بر ریشه تولید
نایبرئیس انجمن علوم و صنایع غذایی ایران، یکی از بزرگترین موانع فعلی را ناترازی زیرساختها دانست و تاکید کرد: «صنایع حساس مانند لبنیات، بستنیسازی و سردخانهها با قطعی مکرر برق و گاز در وضعیت قرمز قرار گرفتهاند. این قطعیها نه تنها خطوط تولید را متوقف میکند، بلکه باعث از بین رفتن مواد اولیه گرانقیمت و محصولات نهایی میشود. در حالی که صنعت غذا ۲۸ درصد سهم سرمایهگذاری صنعتی و ۱۵ درصد اشتغال کشور را به خود اختصاص داده، روا نیست که به دلیل سوءمدیریت در حوزه انرژی، شاهد اتلاف سرمایههای ملی باشیم.»
صادرات؛ فرصتی که در تلاطم قوانین گم میشود
دکتر فتحاللهی در بخش دیگری از این گفتگو به پتانسیلهای ارزیآوری این صنعت اشاره کرد: «صنایع غذایی رتبه چهارم ارزش افزوده کشور را داراست، اما صادرات ما در بنبست هزینههای حملونقل، ناپایداری قوانین و محدودیتهای بینالمللی گرفتار شده است. بیثباتی ارزی اجازه برنامهریزی بلندمدت را از صادرکننده سلب کرده و ما بازارهای جهانی را به رقبا واگذار میکنیم.»
نقشه راه عبور از بحران: هماهنگی میانبخشی و حمایت واقعی
رئیس هیئتمدیره شرکت سبزی ایران در پایان، ضمن تاکید بر ضرورت بهرهگیری از توافقات انجامشده برای عبور از بنبست، راهکارهای عملیاتی خود را چنین برشمرد:
- سرمایهگذاری فوری در زیرساختهای انرژی: برای جلوگیری از توقف چرخ تولید و تخریب مواد غذایی.
- ایجاد نهادهای میانبخشی: جهت هماهنگی میان دولت، کارآفرینان و بخش خصوصی برای کاهش فشار ناشی از تعدد مراکز تصمیمگیری.
- تسهیلات بانکی کارآمد: اصلاح نرخ بهره تسهیلات و تزریق نقدینگی به واحدهای تولیدی که با بحران سرمایه در گردش روبرو هستند.
سخن پایانی:
به گفته دکتر فتحاللهی، صنایع غذایی اگرچه در برابر بحرانها مقاوم است، اما این مقاومت بیانتها نیست. آینده این صنعت و امنیت غذایی کشور اکنون در دستان سیاستگذارانی است که باید میان «حمایت واقعی» یا «تداوم چالشها»، یکی را برگزینند. بدون راهکارهای عملیاتی، نه تنها رشد اقتصادی متوقف میشود، بلکه سلامت و معیشت خانوارها بیش از پیش در معرض تهدید قرار خواهد گرفت.
